برنج
امروز جمعه 23/9/1397
ارسال به دیگران دریافت خبر نامه

کاربر :

Login : ورود







رمز را فراموش کرده ام





Sign up : ثبت نام

0





 
چهار شنبه / /

برنامه ترويجي مدرسه در مزرعه f.f.s روستاي عزيزک


مربوط به پروژه مديريت جامع آب و خاک البرز

طرح مدرسه در مزرعه (ffs برنج) در روستاي عزيزک

مربوط به پروژه مديريت جامع آب و خاک البرز
معرفي روستاي عزيزکروستاي عزيزک از توابع شهرستان بابلسر – بخش بهنمير ميباشد که در فاصله 20 کيلو متري شهرستان بابلسر و 5 کيلومتري بخش بهنمير قرار دارد . از شمال به بخش بهنمير و از جنوب به روستاي بيشه سر ، از غرب به روستاي کبوتر دان و از شرق به آيش سرخد شت منتهي مي گردد.
داراي 1100 خانوار و 4500 نفر جمعيت ميباشد.

روستاي عزيزک با دارا بودن 1294 هکتار اراضي شالي زاري و بيش از 400 هکتار آب بندان و بيش از 800 بهره بردار داراي آمار بالاترين سطح زير کشت در بين روستا هاي شهرستان بابلسر مي باشد. اين روستا داراي بيش از 20 آيش به نامهاي : خونصحرا- روپِشت – حلب سر – نوبست – لجيمه – انگر دشت – طنّاز- زماني آيش – قبدکلا – چماز ده – 4 هکتاري – وازي چال – بهنمير آيش – اِسبه دشت و.... مي باشد.
بيش از 70 در صد ارقام مورد کشت ، پر محصول ( ندا-فجر- خزر- شيرودي – هيبريد رقم بهار 1 و...) و ما بقي از نوع طارم مي باشند.
کشت مکانيزه برنج در حال گسترش مي باشد .

روستاي عزيزک داراي 4 آب بندان به نام هاي آقا اِ نوٌن به مساحت 290 هکتار ( بزرگترين اببندان عزيزک) اِ ترا اِنٌون به مساحت 90 هکتار ، اِسبيه اِنٌون به مساحت 20 هکتار و لتِرجيمه به مساحت 15 هکتار مي باشد. بر خي از کشاورزان آب مورد نياز کشاورزي را از محل حفر چاه در حواشي مزرعه تامين مي کنند.



طرح مدرسه در مزرعه در روستاي عزيزک توسط مسوولين طرح جامع آب و خاک البرز و با همکاري مهندس عبدا... سليماني کارشناس برنج استان در اين روستا برگزار مي شود .

در اين طرح کارشناسان برنج روستاي عزيزک در کليه جلسات به همراه کشاورزان و با بحث و تبادل نظر پيرامون موضوعات مربوط به جلسه مهندس سليماني را همراهي مي کنند.

شروع طرح مدرسه در مزرعه در تاريخ 8/1/1387 در محل روستاي عزيزک و توضيحات ايشان براي ترغيب کشاورزان به استفاده از نشا ماشيني در کنار مزرعه برگزار گرديدو بعد از آن به تفصيل در باره ء اصول اوليه ضد عفوني بذور ، روشهاي مناسب و علمي جوانه دار کردن بذور ،نحوهء استفاده از مواد بيولوزيک ، کود هاي شيميايي و آلي ، مناسب نمودن فضاي خزانه نشا از نظر دمايي و نحوه صحيح استفاده از علفکش ها در خزانه و... بحث شد.

موضوعات جلسه دوم طرح که در تاريخ 15/1/1378 برگزار گرديد ، حول محور اصول صحيح نشاکاري ،نحوه داشت خزانه و کاشت در زمين اصلي و ... کاهش بذر مصرفي در شاليزار ، راههاي پايين آوردن هزينه هاي توليد و.... گفتگو شد و در پايان با رضايت تمامي 40 نفر کشاورز حاضر قرار شد تمامي کشاورزان قسمتي از مزارع خود را با يک و دو خال نشا نمايند و با توضيحات مهندس سليماني اکثر کشاورزان حاضر شدند زودتر از موعد نشا نمايند( جوانتر نشا کنند) ، که با پيگيري مهندس سليماني و کارشناسان ناظرو کشاورزان روستاي عزيزک اميد است روشهاي نوين و اصولي زراعت برنج راه خود را در جامعه کشاورزي روستا باز نمايد.
جلسه سوم کلاسجلسه سوم کلاس ترويجي ffs در روستاي عزيزک با حضور مهندس سليماني کارشناس برنج استان به همراه آقاي مهندس طبري کارشناس آفات موسسه تحقيقات برنج در تاريخ 26/1/87

و بهمراه کارشناسان برنج اين روستا ابتدا در يکي از آيش هاي اين روستا آغاز گرديد و با بررسي خزانه هاي کشاورزان و سوالات کشاورزان پيرامون علل زردي نشا ها و راهکار

برون رفت از اين مشکلات بحث شد.

1- در صورت زرد بودن نشا ، محلول پاشي با محلول 2 در هزار اوره

2- در صورت بالا بودن ph و علايم آن که از بين رفتن گياهچه مي باشد استفاده از اسيد

سولفوريک به صورت محلول پاشي.

آقاي مهندس طبري نيز در باره آفات و بيماريهاي مهم خزانه برنج که ساقه خوار ، لارومگس

خزانه و بلاست و ... توضيحاتي ارايه گرديد .

ادامه جلسه از مزرعه به دليل تاريکي هوا به مسجد جواد الا يمه روستاي عزيزک موکول گرديد.

ابتدا اقاي مهندس سليماني در ياره ضرورت استفاده از کود هاي متنوع در خزانه معمولي و ماشيني صحبت نموده و به سوال هميشگي چند تن از کشاورزان در باره ميزان مصرف کود

در خزانه پاسخ دادند.

مصرف 1.5-1 کيلوگرم فسفات و اوره

مصرف 1.5-1 کيلوگرم سولفات پتاس براي

هر 100 متر مربع خزانه که البته مصرف سولفات روي را هم نبايد فراموش نمود.

در خزانه هاي جعبه اي نيز ميزان 2 گرم از کودهاي ازت فسفر و پتاس توصيه مي شود.

در اين بين آقاي مهندس در پاسخ به سوال آقاي شعبان تبار مبني بر دادن کود اوره به خزانه در چند روز قبل از نشا پاسخ داده که اگر در 5 تا 7 روز قبل از نشا به زمين کود داده شود

احتمال برگ سوزي و کاهش توان گياه وجود دارد.

کشاورزي از آقاي سليماني در باره کود پتاسه در خزانه سوال کردند که ايشان در پاسخ مصرف کود پتاسه در خزانه و زمين اصلي را براي رشد گياه بسيار مفيد دانستند از جمله مقاومت به خشکي ، افزايش مقاومت به کرم ساقه خوار برنج ، بيماري بلاست و افزايش ضريب تبديل در کارخانه .

در باره زمان مصرف کود ها که سوال آقاي علي شيخي کشاورز روستاي عزيزک بود

آقاي مهندس سليماني بر مصرف تمامي کود فسفره در مرحله پايه تقسيط کود هاي نيتروژن دار ترجيحا سولفات آمونيوم در مراحل رشدي برنج ( بعنوان پايه – در زمان پنجه دهي و ظهور سنبله) و استفاده از کود پتاس هم در مرحله پايه و هم در مرحله زايشي يعني ظهور خوشه تاکيد کرده و نسبت به اهميت استفاده از سولفات روي در زمين اصلي توضيحاتي داده شد.

با سوال آقاي پورتقي کشاورز ديگر اين روستا در باره ميزان درستي نتايج آزمون خاک ،آقاي مهندس طبري توضيحاتي درباره ء شباهت نمونه هاي خاکي به يکديگر و نحوه نمونه برداري

صحيح از لايه 20 سانتيمتري خاک که محل فعاليت حد اکثري ريشه هاي برنج است توضيحاتي دادند.

در ادامه آقاي مهندس طبري در باره اعمال مديريت هاي مزرعه براي کاهش جمعيت لارو و شفيره ساقه خوار توضيح دادند

ايشان مديريت مزرعه را به سه زمان تقسيم بندي نمودند:


* زمان برداشت

* زمان خزانه

* زمان نشا در زمين اصلي



از راههاي کاهش جمعيت ساقه خوار در زمان برداشت برنج ، شخم زدن زمين بلافاصله پس از برداشت است که کرم ها و لاروها توسط ماشين هاي کشاورزي مانند ديسک تکه تکه شده و از بين مي روند و جمعيت زمستان گذران ساقه خوار کاهش مي يابد.

ايشان کار عده اي از کشاورزان را مبني بر شخم زدن زمين پس از برداشت و آبتخت نمودن زمين و رها سازي اردک ستود همچنين در پاسخ يکي از کشاورزان ( آقاي قربا نپور ) مبني بر آتش زدن زمين زراعي پاسخ دادند.

ايشان آتش زدن زمين هاي زراعي را به دليل از بين رفتن موجودات و ميکرو ارگانيزم هاي مفيد خاکي همچنين حشرات مفيد مزرعه اي توصيه نکردن اما با جمع اوري کاه و کلش و آتش زدن ان در مکاني با حد اقل مسا حت مثلا 100 متر مربع براي کاهش لارو و شفيره ها

مفيد دانستند.

ايشان برداشت يکسوم بالاي برنج (کسو) و قراردادن آن روي دو سوم پاييني به منظور خشک شدن شالي به دليل از دست دادن رطوبت و مختل شدن محل زندگي آفت مفيد دانستند اما همچنان بر مزيت برش برنج از ارتفاع پايين و شخم بعد از برداشت تاکيد کردند.



آقاي مهندس طبري در باره مناسبترين زمان ايجاد خزانه بر طبق يافته هاي تحقيقاتي در موسسه تحقيقات برنج صحبت نموده که زمان مناسب خزانه گيري در مازندران را 15 فروردين و زمان مناسب نشا را 15 ارديبهشت ذکر کردند.

ايشان در پاسخ به سوال آقاي مهندس شعبان تباريکي از کارشناسان ناظر اين روستا ، سمپاشي در خزانه را به دليل کم بودن جمعيت آفات ضروري ندانست اما به کشاورزان توصيه کرد که حوصله به خرج داده و بصورت دستي با جدا سازي ساقه هاي آلوده همچنين ساقه هايي با دستجات تخم آفات نسبت به پيشگيري اقدام نمايند

همچنين آقاي سليماني توصيه نمودند که سعي شود هر سال جاي خزانه تغيير داده شود تا از مشکلات مربوط به مواد غذايي خاک و حمله آفات و همچنين کرمهاي خاکي و... چلوگيري گردد .

آقاي کريم تبار ديگر کشاورز روستا در باره عدم تاثير گذاري سم ديازينون گرانوله در جمعيت آفت ساقه خوار مزرعه خود سوال نمودند که آقاي مهندس طبري يکي از مشکلات مصرف سموم حشره کش را زمان نامناسب استفاده ذکر کردند اما تاکيد نمودند که بايد مزرعه توسط کارشناسان بازديد شده و با بررسي تمامي عوامل من جمله کيفيت و ميزان سم مصرفي

پاسخ مناسب به اين مشکل داده شود.

در پايان مقرر شد با هماهنگي و تهيه امکانات مناسب از جمله تله هاي نوري و مبارزه با فرمون ها نسبت به آموزش شيوه هاي نوين مبارزه با آفات مزرعه برنج اقدام گردد.
جلسه چهارمدر تاريخ چهارشنبه 4/2/1386 روستاي عزيزک در آيش طلارکلاس ترويجي با حضور تني چند از کشاورزان ، مهندس سليماني و مهندس طبري و کارشناسان ناظر آغاز گرديد.
بنا به درخواست برخي از کشاورزان عزيزک که با دستگاه نشاکار و براي اولين بار اقدام
به کشت برنج نمودند کلاس در کناريکي از خزانه هاي آماده ء نشا کاري شروع شد.
جعبه هاي نشا آقاي مراد پورتقي با مشکل خشکيدگي برخي از نشا ها و همچنين عدم ريشه دهي مناسب مواجه گرديد.
علت اين امر آب زياد و طولاني مدت در خزانه و تا اندازه اي خفگي ريشه ها بود.
البته نوسانات جوي و سردي هوا در شبها را نيز نبايد از نظر دور داشت ،
آقاي پورتقي به ميزان 2 کيلو از کود فسفاته آنهم بصورت سرک درروي جعبه هاي نشا
استفاده نمود که مهندس سليماني استفاده از کودهاي مکمل اوره دار مانند فسفات آمونيوم
بجاي سوپر فسفات تريپل را بصورت سرک در خزانه توصيه کردند.
البته استفاده از کود گوگرد چه مخلوط با خاک جعبه ها و مقداري نيز در کف خزانه به
منظور تنظيم اسيديته خاک و ايجاد محيط مناسب ريشه توصيه گرديد.
ايشان به کشاورزان حاضر در کلاس توصيه به استفاده از محلول پاشي با کود هاي مايع اوره دار يا اوره به ميزان 2 در هزار کردند.
در ادامه جلسه آقاي حاج جواد پورتقي در باره خاصيت کود پتاسه و زمان آن در زمين اصلي سوال کردند . پتاس بهترين ماده معدني در ساختمان سلولي و مقاومت به خشکي
و موثر در مراحل زايشي و.. است که بهترين زمان پتاس بصورت سرک در هنگام
وجين دوم است . يعني 30-25 روز بعد از نشا. آقاي پورتقي بصورت دوخال نشا مي کند و در هر هکتار تا 150 کيلو پتاس مصرف مي کند و از کشاورزاني است که ميزان بذر
مصرفي در هر هکتار ايشان30 کيلو گرم است که آقاي مهندس سليماني با تمجيد از کار ايشان به کشاورزان حاضر در جلسه همانند گذشته تو صيه به مصرف بذر کمتر در هکتار نمودند.

آقاي رمضان فرهاد نژاد از سوختگي برخي از برگها و سرحال نبودن نشا ها در زمين
سوال کردند که آقاي مهندس با طرح سوالات مختلف به اين نتيجه رسيدند که آقاي فرهاد نژاد در آخرين مرحله آماده سازي زمين و استفاده از کود هاي پتاسه و اوره از مخلوط نمودن کودها با خاک خودداري کردند و کود در سطح خاک باقي ماند که موجب فشار به سيستم ريشه و در نهايت پژمردگي ظاهري بوته ها گرديد.
به کشاورزان توصيه شد که حتما پس از مصرف کود در شاليزار و قبل از نشا کاري
زمين را پر بزنند. (کشاورزان تيلر زدن زمين را اصطلاحا پر زدن مي گويند).
آقاي مهندس طبري نيز با مشاهده برخي از دستجات شالي در گوشه مزرعه که بدليل
زيادي نشاها کارگران نشاکار بعد از اتمام نشا کاري آنها را در کنار مزرعه گرد اوري مي کنند اشا ره کردن که بايد بلافاصله از کنار زمين برداشته شده زيرا مبدل به کانون آفات و بيماريها شده و برنامه هاي مبارزه را با مشکل مواجه مي کند.

با حضور در زمين آقاي محمد تقي قاسمي که در حال نشا کاري بودند و با موافقت ايشان
حدود 100 متر مربع از زمين براي نشاي تک خال و دو خال انتخاب گرديد که به همراه آقاي مهندس شعبان تبار زمين مورد نظر جدا سازي شد و کارگران نيز بلافاصله اقدام به نشا کردند.
از فعاليتهاي درخور کشاورزان اين آيش عدم استفاده از سموم براي مبارزه با ساقه خوار در مرحله اول است که مهمترين دليل ان جمعيت کم اين آفت در مزرعه است.
در اين مرحله آقاي مهندس طبري به کنار يکي از خزانه ها رفت و به کشاورزان نشان داد که چگونه مي توان تخم هاي ساقه خوار را که در زير برگها پنهان شده اند معدوم نمود.
دست را در دوجهت چپ و راست رو برگها کشيده تا نشا ها خم شده و بتوان تخم هاي ساقه خوار را در زير برگها پيدا کرد. اين تخم ها را مي توان در زير گل مدفون نمود که راحتترين راه براي از بين بردن آفت در خزانه است.
خروج اولين پروانه هاي ساقه خوار در اواخر فروردين ماه و اوايل ارديبهشت ماه صورت مي گيرد پروانه هاي نسل اول (زمستانه)عموما تخمها را در برگهاي پايني يا روي ساقه ها
در نزديكي برگ مي گذارند اما پروانه هاي نسل دوم بيشترتخمها را را در قسمت رويي يا زيرين برگهاي فوقاني مي گذارند .
تخم هاي ساقه خوار سفيد متمايل به زرد است که بتدريج به رنگهاي خاکستري و تيره تغيير مي کند . از انجاييکه يک پروانه ماده مي تواند تا 250 عدد تخم بگذارد يافتن پروانه ها توسط تله هاي فانوسي و از بين بردن تخم ها مي تواند از انبوهي اين آفت در نسل هاي
متوالي بکاهد که آقاي مهندس طبري کارشناس آفات برنج انرا براي کشاورزان اين روستا تشريح کردند.
ايشان استفاده از حشره کش ها را بدليل پايين بودن انبوهي افت و لاروها در خزانه توصيه نکردند.

آقاي قاسمي در باره تشخيص وجود و طغيان ساقه خوار در مزارع و چگونگي اطلاع از زمان مبارزه سوال کردند که با توجه به حضور ناظرين برنج و سرکشي منظم به مزارع و ايجاد تله هاي فانوسي و .. نسبت به اگاه سازي کشاورزان اين آيش اقدامات لازم انجام خواهد شد. اما آقاي مهندس طبري از راه هاي تشخيص ساقه خوار در مزارع را مشکوک بودن کشاورزان به هرگونه تغيير رنگ برخي از بوته ها يا قسمتي از مزرعه دانسته و اضافه کردند که زردي مزارع ممکن است به سبب زردي برگهاي پير پاييني يا زمان حد اکثري رشد شالي ها و يا وجود برخي از بيماريها نيز باشد که نياز به بررسي دقيق تربوته ها توسط کشاورزان و کارشناسان مي باشد.
آقاي موسي شيخي از ديگر کشاورزاني است که از عدم تاثير گذاري علفکش پروپانيل
در خزانه ء خود به منظور از بين بردن سوروف ( وازمل) گلايه داشتند.
ايشان در 100 متر مربع از 100 ميلي ليتر علفکش استفاده کردند که با وجود دز پايين مصرف ، روي برخي از نشا ها تاثير منفي داشت.
با حضور در مزرعه اين کشاورز و بررسي خزانه ، اشتباه کشاورز کاملا مشهد بود.

آقاي مهندس سليماني چند برگه بودن نشا و سوروف را عامل بي تاثير بودن علفکش ذکر کرد که حتما بايد سوروف 2 برگي باشد تا سموم علفکش تاثير گذاري مطلوبي بجاي بگذارد. با توجه به چاق بودن زمين اين کشاورز (استفاده زياد کود در زمين در سال گذشته) در هنگام برداشت نايلون از روي خزانه ارتفاع نشا ها زياد بوده و نشا ها به مرحله 4 برگي رسيدند که خود از دلايل عدم تاثير علفکش در خزانه بود.
آقاي مهندس توصيه نمودند که در صورت وجود نايلون روي خزانه، نايلون را به يکطرف کنار زده و پس از سم پاشي دوباره نايلون به جاي اول برگردانند.
کلاس ترويجي با حضور کليه کشاورزان و مهندسين با بازديد از خزانه آقاي مهندس شعبان تبار از کارشناسان ناظر به پايان رسيد.
استفاده مناسب از کودهاي پايه منجمله سولفات روي و مراقبت دايمي از خزانه و سرکشي بموقع و کنترل دماي داخلي خزانه موجب تازگي و ريشه دهي مناسب نشا ها گرديده بود که از کارايشان تمجيد شد.




جلسه پنجم کلاس ترويجي ffs در روستاي عزيزک در تاريخ چهارشنبه 25/2/87 در فضايي صميمي با حضور
کارشناسان و مديران سد البرز و ناظرين برنج در آيش طلنار ، محل فعاليت کارشناسان ناظر برنج و
محل اجراي طرح مدرسه در مزرعه برگزار گرديد.


در اين جلسه آقاي مهندس عنايتي مدير جهاد کشاورزي بابلسر ، مهندس سليماني کارشناس و مدرس طرح ffs
و دکتر شهبازي مشاور شرکت snclavalin ( پيمانکار پروژهء سد البرز) و کارشناسان ناظر برنج ،
و 25 نفر از کشاورزان حضور داشتند.
شروع کلاس در کنار مزرعه پايلوت سولفات روي و گوگرد و شاهد آقاي مراد پورتقي با سوال آقاي دکتر شهبازي دربارهء علت نصب تله هاي فانوسي ازآقاي مسلم کريم تبار آغاز گرديد .




آقاي کريم تباردر پاسخ به اين سوال گفتند که براي جمع آوري پروانه هاي ساقه خوار تعبيه شده اند.
سپس از يکي از کارشناسان ناظر درخواست نمودند که در اين مورد توضيح لازم به کشاورزان داده شود.

از آنجاييکه کرم ساقه خوار برنج در سنين لاروي پايين ( نسل اول و دوم) به ساقه هاي برنج حمله مي کند
با تعيين زمان حداکثري پرواز پروانه هاي ساقه خوار، مي توان زمان تفريخ تخم و وجود لاروهاي
نسل اول را حدس زد ، که در تعيين زمان مبارزه بيولوژيک و شيميايي راهکاري قابل قبول مي باشد.

در ادامه با حضور در کنار زمين آقاي مراد پورتقي نسبت به آطلاع رساني کشاورزان حاضر در جلسه در بارهء
ضرورت مصرف کود گوگرد بويژه در زمينهاي شور و سولفات روي توضيح لازم از طرف آقاي مهندس سليماني داده شد.

اين مزرعه به مساحت 1 هکتار از سه قسمت و کرت 3000 متري انتخاب گرديد
مزرعه ء تيمار با گوگرد - مزرعه شاهد - مزرعه تيمار با سولفات روي
نتايج مطلوب مصرف اين کود ها قطعا کشاورزان را به ضرورت استفاده از کود هاي متنوع در زراعت برنج
ترغيب خواهد کرد.



در ادامه جلسه با حضور در کنار زمين آقاي سيد جلال مير سليماني از ديگر کشاورزان روستاي عزيزک
و سوال ايشان در باره دليل مصرف چنين کودي در زمين سوال گرديد . آقاي کريم تبار يک از کشاورزان عنوان نمود که با مصرف اين کود در زمين خود که از مشکلات شوري ورنج مي برد ، تغييرات مثبت و قابل قبولي را مشاهده نمود. گوگرد کود مطلوبي براي حل مشکلات ريشه و تنظيم ph بويژه در مواجهه با مشکلات شوري
است. همچنين اين کشاورز در باره مصرف کود پتاس در پايه و وجين دوم مطالبي را ارايه نمودند

با پرسش آقاي حسن نتاج ديگر کشاورز روستاي عزيزک در باره مشکلات وجود کرم ساقه خوار و نحوه تشخيص
آن در مزارع آقاي مهندس توضيحاتي ارايه نمودند.
اگر در مزرعه بوته هاي برنج زرد است و يا خوشه ها سفيد مي شوند مي توان احتمال وجود ساقه خوار را داشت
در اين حالت مي توان کرم را با شکافتن ساقه مشاهده نمود.
کشاورزان قبل از سمپاشي و حتي در زمان وجين نيز مي توانند با ساقه خوار ها مبارزه کنند.
اگر در زير برگها دستجات تخم ديدند نسبت به معدوم نمودن آن اقدام نمايند. از انجاييکه پروانه هاي ساقه خوار برنج نور گرايي مثبت دارد ، مي توان نسبت به جمع آوري آن توسط تله هاي فانوسي اقدام نمود.
در اين جلسه نمونه هاي مصوري از تخم ساقه خوار به کشاورزان نشان داده شد.



با توضيحات آقاي مهدي بدخشان به کشاورزان که خود از کشاورزان پيشرو روستاي عزيزک مي باشد درباره
مصرف کود هاي ريزمغذي در خزانه آقاي مهندس سليماني بر مصرف اين مواد در خزانه و زمين اصلي تاکيد کردند.
ايشان در سال گذشته20 روز قبل از نشا و 4 روز قبل از نشا روي خزانه خود با کود مکمل 20- 20 - 20 ( (omex bio 20 محلول پاشي نمود . که از نظر رشدي و پنجه دهي بسيار راضي بود.
ايشال در سال زراعي جاري با توجه به توضيحات آقاي مهندس و ناظرين برنج نسبت به استفاده از گوگرد
و سولفات روي در زمين اصلي ، در بيش از 4 هکتار از زمين شاليزاري ( نشا ماشيني) خود استفاده نمود.
آقاي بدخشان در پا سخ به گلايه يکي از کشاورزان مبني بر گراني اين کود ها در بازار گفتند که بازدهي بسيار بالاي مصرف چنين موادي در مزرعه در عملکرد نهايي ، مصرف آن را توجيه پذير مي نمايد.
در ادامه آقاي سيد حسين پور از ديگر کشاورزان اين روستا که بيش از يک هکتار از مزرعه خود را عليرغم
سختي کار و توجيه کارگران نشا کار به کشت تکخال و دوخال برده بود تقدير شد و مقرر شد حمايت هاي لازم از ايشان صورت گيرد.



در ادامه جلسه آقاي اسماعيليان و پورتقي از کاربرد محلول پاشي با سولفات روي در خزانه بسيار راضي بودند
.ايشان همچنين از طرفداران کود هاي بيولوژيک در زمين هستند که شادابي و تغيير محسوس در خزانه را عامل
نگرش خاص به مصرف اين کود ها دانستند
جلسه ffs با توجه به شدت گرفتن باران رحمت الهي و بالطبع خوشحالي کشاورزان پايان گرفت و دکتر شهبازي
و همراهان با حضور در دفتر کارشناسان ناظر و تبادل نظر راهکارهايي جهت بهبود مراودات با کشاورزان و گسترش فعاليت ناظرين ارايه نمودند

جلسه ششم در بعد از ظهر چهارشنبه در روستاي عزيزک و در آيش طلنار کلاس ترويجي مدرسه در مزرعه به همراه
جمع کثيري از کشاورزان وکارشناسان ناظر برگزار گرديد.
ابتدا بنا به در خواست آقاي عيسي ميرکاظمي که در مزرعه خود از گسترش علف هرز آزولا و پوشاندن آب مزرعه ء خود گلايه داشت آقاي مهندس سليماني از کشاورزان خواست در مواجهه با اين علف هرز ( جلبک)
در مراحل اوليه نسبت به جمع آوري آن اقدام کنند. راهکار دوم آبياري تناوبي و خشکاندن مقطعي زمين شاليزاري براي سود بردن از آزولا به عنوان کود نيتروژنه ء آلي است. البته در مزارعي که تجهيز و نوسازي
شده اند و کنترل ورودي و خروجي آب آسان است بهتر مي توان با آن مبارزه نمو

مزرعه آلوده به علف هرز آزولا به زبان محلي : اوتي تي يا داردونه
همچنين استفاده از آن به عنوان غذاي دام ها ، مرغ ، اردک و... مي تواند بسيار مفيد باشد. کما اينکه در کشاورزي ارگانيک( نوعي از کشاورزي مدرن که در فرايند توليد از کود و سموم شيميايي استفاده نمي شود)
استفاده از اردک در شاليزارها در کنترل غير شيميايي علفهاي هرز و کمک به اقتصاد خانواده نقش مهمي ايفا مي کند.

از آقاي شعبان نتاج ديگر کشاورز روستاي عزيزک در باره دليل استفاده از کودهاي پتاسه سوال شد که ايشان
شادابي و رشد متوازن شالي ها را بويژه د راوايل زمان خوشه دهي از دلايل استفاده از پتاس بر شمرد که ايشان از کود هاي پتاسه در پايه نيز استفاده مي نمايند.
با توجه به کمبود کود سولفات پتاسيم در بازار از مهندس سليماني درباره مصرف کلرور پتاس پرسش شد که ايشان مصرف آن را در زمينهاي شور جايز ندانسته و تاکيد به مصرف سولفات پتاسيم نمودند. کما اينکه کود کلرور پتاسيم در زمينها يي که مشکل شوري ندارند ، بسيار موثر و مفيد است.
کود کلرور پتاسيم برنگ جگري يا قهوه اي تيره در بازار موجود است

آقاي مير کاظمي از اوره استفاده نمي کند حتي در زمان وجين.
از دلايل آن استفاده از کود کامل در پايه ( کود کامل از درصدي از عناصر نيتروژن ، پتاس و فسفر تشکيل شده است) که خود داراي مقاديري اوره مي باشد و استفاده از آب زمينهاي بالا دست که کشاورزان شاليکار از بستن
مبادي ورودي و خروجي آب جلوگيري مي کنند و موچب انتقال مواد و کحودهاي مغذي به زمينهاي پايين دست مي شود.
قابل توجه است که درچند زمين روستاي عزيزک که شرايط فوق وجود دارد کشاورزاني هستند که از ابتداي شاليکاري تا پايان برداشت از کود استفاده نمي کنند.



کشاورزي از چگونگي تشخيص زمان مصرف کود ها سوال کردند.
مهندس سليماني يکي از راههاي آن را بيان کردند و از يکي از کشاورزان خواستند که انرا در مزرعه اجرا نمايد. ابتدا بوته اي را که انتخاب کرديم ، دستمان را بدور پنجه هاي ( تمامي کوفر ها) آن گرفته و با همان حالت به طرف بالا مي کشيم و بلند ترين پنجه را انتخاب کرده و آنرا از بقيه ء پنجه ها جدا مي کنيم.
به قسمت بالاي طوقه دست مي زنيم ، اگر تخت بود ( يا پخ بود) کاري نداريم زيرا زمان کود دهي نيست و اگر گرد بود پس اوره و پتاس مي خواهد يعني به طرف زمان زايشي مي رود. سپس ساقه آنرا از پايين شکافته و مي بينيم که در بالاي قسمت شکافته شده زايده اي پر مانند تشکيل مي شود( به طول 1 يا 2 سانتيمتر) . در اين زمان اگر پتاس و اوره بزنيم بهترين جواب را مي گيريم. چون مرحله آبستني است.
سپس از آقاي حسن نتاج خواست که نحوه ء اين نمونه گيري را اجرا نمايد.



آقاي مهندس از کشاورزان درباره مبارزه با موش در مزارع سوال کردند.
آقاي کريمتبار گفت که استفاده از سيب . زيرا بعد از خوردن آن لثه هاي موش نرم شده و از کارايي آن براي خسارت زدن به مزارع کاسته مي شود.
استفاده از طعمه مسموم ، استفاده از سموم حشره کش فسفره و... راههاي ديگري بود که کشاورزان عنوان نمودند. از آنجاييکه استفاده از سموم کلره مانند آندو سولفان که موجبات تخريب بيش از پيش موجودات و جانداران و مرگ بسياري از گونه هاي مفيد مزارع را سبب شده است ، دو فرمول ساده و کم هزينه دربارهء
مبارزه با ان از جانب مهندس سليماني داده شد.
راه اول 1 استکان شکر سفيد + 2 استکان گچ معمولي + مقداري نان ريز و خرد شده را مخلوط کرده و در چند ظرف جداگانه ريخته و در اطراف مزرعه به فواطل مختلف بگذارند.
راه دوم ا استکان شکر + 1 استکان آرد بو داده + 2 استکان گچ + کنجد بو داده و له شده ( که بويش در آمده باشد) مخلوط کرده و همانند مورد بالا عمل مي شود.

موش ها با بوييدن اي مواد از فواصل حتي 100 متري به طرف غذاها کشيده شده و با خوردن اين مواد و بالطبع تشنگي پس از مصرف آن به خوردن آب مبادرت کرده و با خوردن آب، گچ در داخل بدن آنها سفت شده و آنها را از بين مي برد. مهندس از کشاورزي مثال زد که تا 50 موش را به همين روش در مزارع خود از بين برده است . در پايان تعدادي از کشاورزان با يادداشت فرمول اين کار کم هزينه، قرار شد که آنرا در مزارع خود آزمايش کنند.

با حضور کشاورزان و مهندسين در مزرعه آقاي قربان فرهاد نژاد که با خانواده خود مشغول وجين بود
، درباره مصرف کود در هنگام وجين سوال شد .
ايشان در مزرعهء 2/1 هکتاري خود فقط از پتاس استفاده نمود و دليل خود را همانند ديگر کشاورزان آوردن کود ها از مزارع بالا مي داند مهندس سليماني ايشان را به ضرورت استفاده از مقداري کود هاي تريپل( فسفره)
ترغيب نمودند. 28 روز از نشائ ايشان گذشته است و از طرف مهندس سليماني پيشنهاد شد که در زمان تنبلي(
40-45 روز بعد از نشا ) 25 تا 30 کيلو از اوره استفاده نمايد.بويژه در جاهايي از مزرعه که رشد خوبي ندارد همچنين سعي شود از 50 کيلو پتاس در زمان آبستني ( محلي : جفت پر jeftepar ) يا وجين دوم مصرف نمايد.

اگر از کود هاي سرک استفاده ننماييم موجبات پنجه زني غير مفيد را در برنج مهيا مي کنيم که اين به نفع ما نيست . پس بهتر است براي ارقام محلي 35 – 30 روز پس از نشا ( بهترين حالت 25 - 20 روز) از اوره و
پتاس استفاده نماييم. در ارقام اصلاح شده مانند ندا ، فجر ، خزر و... مي توانيم به فواصل 20 روز دوبار سرک بدهيم. يکبار 20 و بار ديگر 40 روز پس از نشا.
مهندس سليماني به همراه کشاورزان در سر مزرعه ء نورمحمد کريم تبار حاضر شده و با بازديد از مزرعه ايشان که رقم خزر مي باشد ،و بررسي چند برگ ، ايشان را از کمبود روي و پتاس و ريز مغذي ها آگاه نموده و از ايشان خواست دسته هاي نشا ي باقيمانده در زمين خود را که براي واکاري ( نگه داشت نشا هاوجايگزيني نشاها در قسمتهايي از مزرعه که به هر دليل خالي از نشا هستند ) حفظ نموده بود از زمين خارج نمايد. با توجه به پايان فصل نشا کاري و افزايش ارتفاع برنج و گذشتن از زمان واکاري . باقي ماندن دسته هاي نشا در زمين تنها مانند محلي براي تجمع آفات و بيماريها عمل مي کند که بايد از زمين خارج شود.
وجود لارو کرم برگخوار برنج در بين دسته هاي نشاي باقي مانده در زمين با حضور در کنار زمين آقاي پورتقي که از رشد کم نشا ها سوال کرد. آقاي سليماني از ايشان خواست که در زمين راه برود. با قدم گذاشتن در زمين از اطراف جا پا ها حبابهايي بيرون زد که نشان از داشتن گاز در زمين بود که اصطلاحا مي گويند زمين پخ دارد( pekh)
در اين زمين که در طرح استفاده از سولفات روي نيز وجود دارد و به طريقهء مکانيزه نشا شده است ، پيشنهاد شدکه بطور متناوب کم آب شود تا از ميزان گازهاي مضره کاسته شود
کشاورزان و کارشناسان با حضور در کنار زمين آقاي عليرضا باباجاني در باره وضعيت زمين و نحوه مصرف کود سوال کردند.در مزرعه 4/0 هکتاري خود، ايشان از 50 کيلو پتاس و 100 کيلو اوره استفاده نمود که با توجه به مشکلات آبشويي اوره ، پيشنهاد شد که از مقدار اوره در کود پايه کاسته و در هنگام سرک به همراه مواد ديگر من جمله روي استفاده نمايد. . عباسعلي حسن نتاج کشاورز ديگر روستاي عزيزک بود که با توجه به کلاس پارسال ، از پتاس در زمين خود در زمان پايه و سرک استفاده نمود که بسيار از وضعيت مزرعهء خود راضي بود.

کلاس با غروب آفتاب و در ساعت 20:30 به پايان رسيد. تهيه و تنظيم : مهندس محمد هادي قدميجلسه هفتمجلسه هفتم مدرسه در مزرعه روستاي عزيزک با حضور مهندس سليماني ،مهندس طبري و کارشناسان ناظر برنج
روستاي عزيزک در مزرعه آقاي قدير سيد حسين پور که با مشکل کرم برگخوار مواجه بود آغاز گرديد . ايشان از
تعدد برگخوارها در مزرعه خود و آلودگي بوته ها و از تصميم خود در سمپاشي مزرعه صحبت کرد. مهندس طبري با اظهار به اينکه در 15 روز بعد از نشا ، برنج ايشان نياز به سمپاشي نخواهد داشت . با توجه به ابري بودن هوا ، و اوج فعاليت برگخوار ها بهتر است کشاورز در زمين اقدام به از بين بردن بوته هاي الوده يا پنجه هاي آلوده به کرم کند. اصولا توصيه به سمپاشي عليه برگخوار برنج در خرداد ماه انجام نمي گيرد. کما اينکه آستانه ء اقتصادي خسارت برگخوار هنوز مشخص نشده است.


کرم برگخوار به آفتاب حساس است و با تابش آفتاب و گرمي هوا به طرف پايين گياه حرکت کرده واز فعاليت خسارت زاي ان کاسته شده و از بين ميرود.
توضيح درباره کرم سبز برگخوار

پروانه هاي ماده داراي رنگ روشن بوده و لکه هاي تيره رنگي در ابتدا ، وسط و انتهاي بال جلويي آن وجود دارد لاروها داراي رنگ سبز علفي بوده ، شفيره ها سبز رنگ و به تدريج به رنگ قهوه اي در مي آيند. اين آفت
زمستان را به صورت شفيره در غلاف ، بقاياي گياهي و يا روي خاک مي گذرانند تخمها در اواخر ارديبهشت ماه در مدت 5 تا 6 روز تفريخ مي شوند و با تا زدن رگبرگ اصلي ، رگبر گي که پهنک آن خورده شده است ، محفظه اي ايجاد مي کند و در آنجا تبديل به شفيره مي شوند . لاروها در ساعات خنک روز و يا در هنگام شب از برگ ها تغذيه مي کند به طوري که تمام پارانشيم برگ را خورده و تنها يک رگبرگ باقي مي گذارند. دوره شفيرگي در ارديبهشت ماه 4 تا 6 روز است .
معمولا کشاورزان براي مبارزه از سم کارباريل با فرمولاسيون 85%wp به ميزان 2 تا 3کيلوگم د ر هکتار
استفاده مي کنند. ( در برخي از شرايط با دز هاي 1 در هزار بخوبي کنترل مي شوند)
و نيز ميتوان از سمپاش هاي 20 ليتري استفاده نمود که با فشار شديد آب موجب پارگي پوست برگخوار( که بسيار نازک و ظريف است)حتي در سنين بالا ميشود. و جمعيت آن را کنترل مي کند .

آقاي مصطفي شيخ تبار کشاورزي است که در زمين شاليزاري خود مشکل عدم پنجه دهي مطلوب شالي را داشت و حتي ذکر مي کند که نشا هاي زمين خود را ازخزانه اش که در زمينهاي مرغوب ترگرفته است براي نشا به اين زمين مي آورد.
ايشان از پتاس و روي و حتي کود هاي ريز مغذي ( کود هاي مخصوص محلول پاشي روي ساقه و برگ برنج که علاوه بر پتاس ، فسفر و اوره داراي عناصر کم مصرف و ضروري برنج مي باشند مانند : آهن ، روي ، منگنز،
موليبدن ، منيزيم و...) استفاده نمي کنند. البته براي اين زمين آزمون خاک نيز انجام نشده است.
توصيه به مصرف کود هاي فسفر و پتاس و روي شده است زيرا يکي از دلايل مهم عدم پنجه زني برنج نبودن اين عناصر به ميزان لازم در کنار عناصر ضروري ديگر است.
با نگاهي به مزرعه ء ايشان و مشاهده برگهاي پايين که برنگ قهوه اي و در بعضي از بوته ها برنگ زرد ديده مي شوند کاملا کمبود پتاس مشهود است.
با توضيح آقاي مهندس سليماني بر ضرورت استفاده از پتاسيم در خاکهاي زراعي ، آقاي شيخ تبار مجاب به اسبفاده از اين کود ها در برنامه تغذيه اي مزرعه خود شد.
کلرور پتاسيم کودي سريع الاثر است که بويژه در زمان سرک و همراه با اوره نتايج مطلوبي بجاي مي گذارد.
اما بهتر است که در زمينهايي که با مشکلات شوري آب و خاک مواجه اند از سولفات پتاسيم استفاده شود.
مناسب ترين زمان مصرف پتاسيم براي حداکثر جذب آن در سه مرحله
1 – زمان نشا کاري
2 – حد اکثر پنجه زني
3- زمان تشکيل خوشه در غلاف ( در اين زمان نيز مي توان از کود هاي ميکرو يا ريز مغذي استفاده نمود

با حضور در کنار زمين آقاي سيد رسول سيد حسين پور و سيد جلال ميرسليماني نسبت به ضرورت استفاده از کود هاي گوگرد و سولفات روي توضيحاتي ارايه گرديد.
مزرعه آقاي سيد رسول سيد حسين پور نيز با مشکل تغذيه اي مواجه بود و نيز بيماري جيبرلا .
بيماري جيبرلا نوعي بيماري قلرچي است که بافت داخلي ساقه برنج را مسدود مي کند و مواد غدايي نمي تواند از راه ساقه به برگ و اندامهاي گياه برسد. و ساقه مجبور است از محل ميانگره اي که مسدود است ريشکهايي زده
تا بتواند مواد غذايي را جذب نمايد.
از علايم مشخصهء اين بيماري در مزرعه ارتفاع بعضي از پنجه ها و وجود ريشه هاي نابجا در مين گرهء بالاي ريشه اصلي است.



آقاي يد ا.. يحيي نژاد کشاورز ديگر روستاي عزيزک که در زمين خود از پتاس استفاده نمي کند.
دليل ايشان اينست که در مزرعه ايشان از اردک استفاده مي کند و کود ناشي از فضولات اي پرنده کفايت مي کند.
آقاي مهندس سليماني با تمجيد ايشان توصيه کردند که در زمين هايي که از اردک هم براي مبارزه با علفهاي هرز و هم بعنوان کود مرغي استفاده مي کنند ، اجبارا از پتاس استفاده نمايند . زيرا کود پرندگان داراي مقادير پايين کود پتاسه است.



در بازديد از مزرعه آقاي عباس سيد حسين پور و نمونه برداري از سطح مزرعه توسط مهندس طبري لاروهاي
پروانه تک نقطه اي برنج مشاهده شد .
مهندس طبري در رابطه با اين آفت برگخوار که تفاوتهايي با کرم سبز برگخوار( نارنگا) دارد، توضيحاتي به کشاورزان دادند.


علايم خسارت کرم سبز برگخوار برنج ( diffusa naranga) لارو تک نقطه اي برنج شبيه است اما از نظر رفتار ء تغذيه اي با هم تفاوت دارند. کرم سبز برگخوار فقط از پارانشيم برگ تغذيه مي کند ولي تک نقطه اي از کل بوته برنج تغذيه مي کند اعم از برگ و ساقه و حتي در زمان خوشه ، از خوشه و دانه.
رنگ بدن اين پروانه قهوه اي خاکستري يا زرد خاکستري، بالهاي رويي به رنگ خاکستري مايل به زرد تا قهوه اي روشن بوده و يک لکه کوچک سفيد رنگ در روي آن کاملا مشخص است پروانه ها شب پرواز مي باشد و تخم ها را به صورت دستجات 20 تا 80 عددي در محل چسبيدن برگ به ساقه مي گذارد .



لارو اين آفت در روي ساقه هاي برنج قابل مشاهده هست و حتي تا پايان مرحله خوشه دهي نيز به فعاليت خود ادامه مي دهد بطوريکه از برگ و اندام هاي هوايي بوته برنج خصوصاً جوانه مرکزي تغذيه مي کند و آنرا کاملاً از بين مي برد. لاروهاي کامل به رنگ سبز با نوار طولي در طرفين و يک نوار پشتي در وسط ديده مي شود.
دوره نشو و نماي لارو به طور متوسط 30 تا 32 روز است اين آفت از شاخ و برگ برنج تغذيه مي نمايد
و براثرتغذيه از حتي خود دانه موجب ريزش دانه مي شود.



در مزرعه آقاي سيد حسين پور آقاي مهندس طبري استفاده از سموم بعلت دلايل زير توصيه نشد.
1- تراکم در واحد سطح پايين بود
2- لاروها سنين بالا هستند ( سن آخر)
3- تغذيه را انجام دادند.( خسارت را زده اند.)
اگر جمعيت بالا و سن لارو پايين بود ميتوانيم مبارزه شيميايي انجام دهيم.
مبارزه: چون شب پرواز است و نسبت به نور گرايش داردمي توان با استفاده از تله هاي نوري آنها را شکار
نمود . همچنين پخش طعمه مسموم و يا گرد پاشي سوزانيـــدن و ازبين بردن علفهاي هرزاطراف مزرعه در خرداد ماه و استفاده از سموم فسفره .
در ادامه با موافقت آقاي سيد حسين پور قرار شد در نيمي از زمين 1 هکتاري خود که بصورت ماشيني نشا شده است از کود هاي بيولوژيک نيتروکسين و بارور -2 استفاده نمايد. که اين مواد به ميزان کافي در اختيار اين کشاورز قرار داده شد. نيم ديگر بعنوان شاهد در کنار اين زمين قرار دارد.
ميزان سرک آن 50 گرم بارور – 2 و 2 ليتر نيتروکسين را در ظرفي ( ترجيحا 20 ليتري) مخلوط نموده و در مسير آب ورودي به مزرعه مورد نظر قرار مي دهند تا در سطح مزرعه پخش گردد.
هدف از اين کار بررسي اثرات مصرف مواد بيولوژيک در مقابله با آفات و بيماري ها ست.
همچنين در مزرعه ديگري استفاده از کود هاي بيولوژيک تريکو درمين و سوبتيلين نيز آزمايش خواهد شد.
کلاس ترويجي با غروب آفتاب و در ساعت 8:20 به اتمام رسيد.
تهيه و تنظيم : محمد هادي قدمي


تهيه و تنظيم : محمد هادي قدميجلسه هشتم مدرسه در مزرعه روستاي عزيزک با حضور کارشناسان ناظر و مهندس سليماني در کنار مزرعه ء آقاي شعبان تبار آغاز شد.

مزرعه نشاي تکخال و دوخال ايشان مورد بازديد قرارگرفت . پنجه دهي آن مناسب بود و بيش از 20 نفر از کشاورزان عزيزک قسمتي از مزرعه خود را اختصاص به اين نشا دادند که رضايت کامل داشتند.

کلا در زمينهايي که قوي باشد ( اصطلاح محلي: هره دارد here ) نشا تکخال و دوخال بهترين جواب را مي دهد.

تنهادر قسمتي از سطح مزرعه که از آب چاه استفاده مي کرد زردي ديده مي شود که ناشي از سردي آب و عدم رشد لازم بوته بود.

وسعت اين منطقه ممکن است به بيش از 100 متر برسد.

در حالتي که جايگاه خزانه در زمين اصلي تيلر زده نشود و کود به آن داده نشود و نشا کاري انجام گردد. حالت زردي و عدم رشد

مطلوب نشاها کاملا مشخص است.

با حضور ناظرين و کشاورزان در آيش طلنارو مشاهده بيماري ژيبرلا در اکثر مزارعي که ضد عفوني بذر را انجام نداده اند به کشاورزان در باره مشکلات اين بيماري و بالطبع کاهش محصول توضيحاتي داده شد.

بيماري قارچي برنج که ايجاد ريشک در گره ها و ارتفاع بالاتر ساقه ها از مزرعه ، زردي نشاها از علايم تشخيص اين بيماري در مزرعه است.

بهتر است از زمينهاي آلوده به اين بيماري بذر گيري نگرددو با کاهش کود ازته در سرک و خشکاندن تناوبي مزرعه و مصرف مناسب کود هاي ريز مغذي از شيوع اين بيماري جلو گيري نمود.

با مسدود شدن بافت ماشوره اي داخل ساقه برنج در محل ميانگرهء پاييني و عدم ورود اکسيژن و هوا به بافتهاي

آن ، اين گياه با توليد ريشک در ميانگره هاي بالايي سعي در رفع مشکل تغذيه اي بدليل مسدود بودن بافتهاي داخلي

مي کند. از علايم بسيار مشخص براي تشخيص اين بيماري ،ارتفاع زياد برخي از پنجه ها و وجود ريشه هاي سفيد رنگ در محل ميانگره هاي بالايي است

ضد عفوني بذر با سموم قارچکش مانند تيرام، بنوميل،کاربندازيم و...از ساده ترين روشهاي مبارزه با اين بيماري است.



باحضور در کنار مزرعه آقاي مراد پورتقي که مزرعه خود را به طريقه نشا ماشيني در اختيار مهندسين براي آزمايش کود گوگرد و سولفات روي قرار داده است و از رشد مطلوب و مناسب برنج همچنين پنجه دهي آن بسيار راضي بود خواسته شد که ميزان پنجه هاي توليدي در مزرعه را بشمارد.

متوسط توليد پنجه 35 عدد بود که علاوه بر وضعيت سبزي بيشتر و رشد مطلوبتر زمين در کنار مزرعه شاهد بسياري از کشاورزان را ترغيب به استفاده از اين کود موثر و ضروري برنج کرده است.

روي از مهمترين عناصر ضروري براي گياه برنج پس از نيتروژن ، فسفر و پتاس است. کمبود آن بيشتر در مزارعي که از کود هاي فسفاته بيشتر و خارج از نياز گياه استفاده مي کنند بروز مي کند.

قهوه اي يکپارچه بودن پهنک برگ از علايم تشخيص آن در مزرعه است.

اين کمبود در اکثر اراضي تحت نظارت کارشناسان و در بازديد هاي مزرعه ديده مي شود که به تمامي کشاورزان شاليکار توصيه به مصرف روي مي باشد.



بدليل شرايط جوي مناسب و ابري و رطوبت بالاي هوا گسترش بيماري بلاست همراه با هجوم لاروهاي ساقه خوار بسياري از شاليزار هاي اين آيش را آلوده نموده است. که بايد نسبت به مبارزه با آن اقدام گردد.

اما برخي از مزارع بيماري بلاست بدون سمپاشي کاهش يافته است .

مهندس سليماني در پاسخ به پرسش اقاي سيد حسين پور گفت که در اراضي زود نشا با ورود برنج به فاز زايشي و افزايش توان مقاومت گياه، بيماري بلاست قادر به خسارت شديد نمي باشد اما در زمان بالا آمدن خوشه بايد مراقب بلاست خوشه بود.



رحيم يحيي نژاد کشاورز ديگر روستاي عزيزک از رشد کم بوته هاي برنج و تاثير برخي از بيماري ها مانند لکه قهوه اي و بلاست در

دو مزرعهء خود طارم پاکوتاه و طارم هاشمي پرسش کرد.

با حضور مهندس سليماني و کشاورزان در کنار مزرعه ايشان و مشاهده مزرعه از مصرف کود هاي پايه و سرک سوال شد که ايشان فقط از کود فسفره آنهم به ميزان زياد و اوره در پايه استفاده کرده واز پتاس استفاده نکرده است.

يکي از دلايل بيماري لکه قهوه اي و بيماري آکاگاره عدم مصرف پتاس در جيره غذايي مزرعه است.

توصيه به بي آب کردن مزرعه است .

ترس کشاورزان از بي آب کردن مزرعه از مشکلات عمده اي است که اکثر کشاورزان شاليکار نسبت به انجام ان ترديد دارند

آبياري تناوبي زمين يکي از بهترين روشهاي کاهش مصرف آب و تهويه زمين و خروج گازهاي مضره و کاهش آفات وبيماري هاي قارچي است.



مزرعه اقاي سيد صالح اسد اللهي که از زردي شديد نشا هاي جعبه اي خود ناراضي بود و باتوصيه آقاي مهندس شعبان تبار کارشناس ناظر برنج اين روستا ايشان به ميزان 100 گرم از کود تقويتي (درصد عناصر npk=20 20 20) را در دو پمپ 20ليتري روي 270

عدد از جعبه هاي نشا محلول پاشي نمود. که يکروزه موجب تغيير رنگ برنج و شادابي بوته گرديد. که بلافاصله اقدام به نشا نمود.

ايشان به همراه بسياري از کشاورزان از مصرف کود هاي تقويتي و ريز مغذي قبل از نشا کاري بسيار راضي بوده و مهندس سليماني به رسم يادبود و استفاده اين کشاورز جوان، کتاب اصول بهزراعي برنج را به ايشان تقديم کرد.

با توجه به عدم استفاده کشاورزان از کود هاي ريز مغذي از ساليان دور و کاهش اين مواد در خاک و مسموميت خاک بدلبل استفادهء غير علمي از کود هاي اوره ء، فسفره و... کمبود اين مواد در زمينهاي زراعي کاملا مشخص است. استفاده از کود هاي کامل گرانوله خارجي که داراي مواد ريزمغذي نيز مي باشند از بهترين راههاي تامين اين مواد است. محلول پاشي برگي يکي از ساده ترين و ارزانترين روشهاي تاثير سريع عناصر کم مصرف بر روي گياه برنج است.



زمين آقاي سيد عباس سيد حسين پور که اوره مصرفي ان در سطح يک هکتار کم بوده است و نشا ها از رشد مطلوب برخوردار نبوده اند مورد بازديد کشاورزان و کارشناسان قرار گرفت.

براي تاثير سريع اوره پيشنهاد شد که 5/1 کيلو اوره را همراه با صابون محلول پاشي ( يک در هزار) در مزرعه محلول پاشي کند.

همچنين از 30 کيلو اوره و پتاس نيز در سطح شش هزار متر از زمين خود استفاده نمايد

زمين آقاي پورتقي در آيش روپشت((ropeshtروستاي عزيزک با مشکلي خاص مواجه شده است .

کوتولگي نشاها ، عدم پنجه دهي ، سوختگي و... که زمين ايشان را بدليل شرايط خاص در کل آيش متمايز کرده است.

با توجه به مصرف همين نشاها در زميني خارج از اين آيش و رشد مطلوب آنها مشکل ويروسي يا بيماري نشاها رد گرديد .

با مشاهده بوته ها و برگها که علايم کمبود شديد روي و پتاس را نشان مي دهد .آقاي مهندس سليماني از کشاورز دربارهء مصرف کود در زمين سوال کردند.ايشان 200 کيلو گرم کود فسفره را در 5000 متر زمين استفاده نموده است که بسيار بيشتر از ميزان معمول بوده است . با پي بردن به اين موضوع که ايشان در سه سال قبل نيز هر ساله 200 کيلو کود فسفره در زمين مصرف نموده است ، مسموميت خاک مزرعه ايشان به دليل مصرف بيش از اندازهء فسفر کاملا مشخص شد.
با توجه به اينکه يکي از مهمترين دلايل کمبود روي در مزرعه مسموميت و زيادي فسفر خاک است ، ايشان تا چندين سال ( 10 سال)

نبايد از کود فسفره در مزرعه خود استفاده نمايد. ضمن اينکه بايد از کود روي در مزرعه خود به همراه کود هاي ريز مغذي استفاده نمايد.



تهيه و تنظيم : محمد هادي قدمي کارشناس ناظر برنج روستاي عزيزک

جلسه نهممدرسه در مزرعه روستاي عزيزک با حضور کارشناسان ناظر ، مهندس طبري کارشناس آفات و مهندس رستمي يکي از کارشناسان بيماريها در آيش طلنار اين روستا برگزار گرديد.

شروع اين کلاس همزمان با نصب تله هاي فرموني توسط کارشناسان ناظر در اين آيش بود که فرصت مناسبي را براي آغاز بحث با کشاورزان در باره راههاي مبارزه با آفت ساقه خوار برنج ايجاد کرد.

يکي از آفات مهم برنج ، کرم ساقه خوار برنج است که در صورت بالا بودن تراکم آفت ، خسارت قابل توجـــهي به محصول برنج وارد مي نمايد. لارو اين آفت اگر به بافت داخلي ساقه برنج وارد شود، با تغذيه از بافتهاي ساقه

موجب خشکيدگي در جوانه مرکزي و بدنبال ان از بين رفتن گياه مي شود.

تاکنون روشهاي متنوعي براي مبارزه با اين آفت انجام گرديـــده است. مـــعـــدوم نمودن ساقه هاي آلوده، مبارزه شيـمـيايي با سموم حشره کش( ديـازينون ، پـــادان ،ريجنت، آندوسـولفان، فنيتريــتيون و...) ، رهاســازي زنـبور پارازيت تريکـــــوگراما براي از بين بردن تخم هاي ساقه خوار ، تله هاي نوري و فانوسي براي به دام انداخــتن پروانه هاي ساقه خوار برنج ،اجراي مديريت تلفيقي در شاليزارو...

يکي از روشهاي نسبتا جديد و ساده براي کنترل اين آفت استفاده از تله هاي فرموني براي جذب پروانه هاي نر ساقه خوار است .

عصاره ء اين فرمون از موادي استخراج شده است که با ايجاد بوي پروانه ء آماده به جفت گيري در فضاي شاليزار ، نر ها را به طرف خود جذب نموده و انها را در داخل اين اتاقک و مايع پوششي چسبنده درون آن به دام مي اندازد.







طرح آزمايشي استفاده از فرمون ها در مزارع شاليزاري مي تواند ضمن حفظ محيط زيست طبيعي و کاهش سموم ، کارايي مناسبي جهت مبارزه با پروانه هاي ساقه خوار ايفا نمايد.

تله هارا بصورت ضربدري و به فواصل 50 متري از هم در دو سوي جادهء بين اراضي نصب کردند.

در بازديد از تله هاي فرموني که در روز گذشته نصب گرديده اند ، دو عدد پروانه نر ساقه خوار و يک پروانه نارنگا و يک پارازيت مزرعه اي در مايع چسبنده به دام افتادند.



با توجه به بررسي هاي بعمل آمده نشا هاي دير نشا در نسل اول خسارت قابل توجهي ندارند ولي زود نشا ها بدون شک مورد هجوم اين افت قرار مي گيرند.، اما با توجه به اينکه نود درصد ارقام کشت شده در اين آيش طارم است

و تقريبا بصورت هم نشا کشت شده اند پس نصب تله هاي فرموني براي از بين بردن پروانه هاي نسل اول مي تواند موثر باشد.

آقاي مهندس طبري عمر مفيد و استاندارد اين تله ها را 2 ماه ذکر کردند ، که اگر اين تله ها کارايي خود را حفظ نمايند مي توانند خسارت ساقه خوار را در نسل هاي دوم که گياه به فاز زايشي وارد مي شود نيز کاهش دهند.

يکي از موارد مبارزه با آفت ساقه خوار جمع آوري زنبورهاي پارازيت از طبيعت و تکثير آن به طريقه آزمايشگاهي و رها سازي آن در مزارع مي باشد .

در اين شهرستان زنبور هاي تريکوگراما ، به اين روش تکثير مي گردند .

کيفيت مطلوب و خلوص تله هاي فرموني مي تواند مانع جذب حشرات مفيد گردد.

يکي از حشراتي که در آينده امکان مبارزه بيولوژيکي با ساقه خوار را به ما مي دهد . نوعي از زنبور هاي خانواده بال توري ها است که به وفور در مزارع برنج يافت مي شود.

اين حشرات در مراکز تحقيقاتي و بين اللملي در حال بررسي و برآورد ميزان اثر بخشي آن مي باشد.



مهندس رستمي با جمع آوري نمونه هايي از بيماريهاي مزرعه اي منجمله شيت بلايت ( پوسيدگي غلاف) ، ژيبرلا ،

بلاست و... به سوالات کشاورزان در باره نحوه مبارزه با بلاست توضيحاتي ارايه کردند.

رحيم يحيي نژاد کشاورز روستاي عزيزک که در باره زمان مناسب مبارزه با بلاست برنج سوال کردند.

مهندس رستمي در بازديد از مزارع وبررسي شدت آلودگي برگي و همچنين گذشتن از زمان اسپور پراکني قارچ ، و افزايش توان گياه در ورود به مرحله زايشي سمپاشي برگي را در اکثر مزارع با اين شدت توصيه نکردند.

اما ايشان با توجه به آلودگي مزارع ، انجام سمپاشي در زمان خوشه دهي را و در زماني که 20 درصد خوشه ها بالا آمده اند توصيه نمودند.

با توجه به شرايط اب و هوايي و شيوع گسترده اين بيماري ،کشاورزان نبايد بدليل شرايط کمبود آب ، تمرکز خود را در مبارزه با ان از دست دهند.

مقرر شد که با توزيع اطلاعيه اي در باره لزوم سمپاشي در مرحله خوشه دهي، اطلاع رساني مناسب صورت پذيرد.

برخي از کشاورزان از مقاومت ارقام پرمحصول نسبت به اين بيماري سوال کردند ، که مهندس طبري در پاسخ گفتند که اصولا ارقام پرمحصول به آفات و بيماريها مقاومند . البته فجر و هيبريد چنين ويژگي را تا اندازه اي ندارند. اما توصيه نمودند که بازديد مکرر از مزرعه صورت گيرد در ضمن سمپاشي در مرحله خوشه دهي.

آقاي شيخي از مهندس رستمي در باره بهترين سم توصيه شده در مرحله خوشه سوال کردند.

ايشان سموم وين و بيم را مناسب دانستند.زيرا سيستميک هستند و خاصيت جذبي بالاتري دارند اما هينوزان را بدليل

نداشتن چنين ويژگي هايي مناسب مبارزه در مرحله برگي دانستند.

برخي از کشاورزان سم فوليکور را مناسب دانستند اما در برخي از شرايط . اما سم تيلت به هيچ عنوان روي بلاست موثر نيست. تيلت سم مناسب براي مبارزه با بيماري سوختگس غلاف برنج يا شيت بلايت است.

يکبار سمپاشي تا بيست روز گياه را حفظ مي کند.

البته سمپاش خوب.سمپاشي نبايد رو به باد انجام گيرد و بايد تا اندازه اي گياه شسته شود.

دست را نبايد بالا آورد تا سمپاشي تبديل به مه پاشي گردد.

البته مهندس رستمي از سيستم پيش آگاهي بلاست در آينده اي نزديک با استفاده از تکنيک هاي مناسب خبر داد که اميدواريم راهگشاي مشکلات ناشي از عدم سمپاشي بموقع ، عليه بلاست گردد.

مهندس طبري اختلاط سموم مانند ديازينون و بيم را جايز ندانستند . همچنين در مواقعي دز هاي بالاي سم بيم مي تواند گياهسوزي ايجاد نمايد.

ايشان مزرعه اي را مثال زدند که کشاورز با مخلوط نمودن حشره کش سوميترين و بيم و سمپاشي آن ، مزرعه اش دچار گياه سوزي شديد شده است.

در هر حال زمان نشا کاري بسيار مهم است.

کشاورزان بايد بعد از 45 تا 50 روز مواظب بلاست خوشه باشند

تهيه و تنظيم :

مهندس محمد هادي قدمي

جلسه دهمجلسه دهم مدرسه در مزرعه روستاي عزيزک با حضور کشاورزان روستاي عزيزک ، کارشناسان مرکز تحقيقات کشاورزي و کارشناسان ناظر برنج و اقاي جهانگير قدم پور کشاورز پيشرو روستاي عربخيل در آيش طلنار اين روستا برگزار گرديد.

از آنجاييکه بسياري از مزارع برنج با نزديکي به فصل حداکثر رشد رويشي و زايشي نزديک مي شوند، مديريت مبارزه و يا تعامل با آفات و بيماريها نقش مهمي در کاهش ميزان خسارت عملکردي شاليزار را دارا مي باشد.

آشنايي با انواع آفات و بيماري ها و تعيين آستانهء خسارت و بهترين نحوه مبارزه با آنها که هم از نظر اقتصادي فشار زيادي به کشاورز بدليل قيمت بالاي سموم وارد نسازد و هم بهترين اثر را در کنترل اين عوامل مخرب زراعت برنج در مديريت مزرعه اي بسيار اهميت دارد.

بسياري از سمپاشي ها در سطح مزارع ميزان حداکثر تاثير گذاري بر روي عوامل محدود کننده عملکرد را ندارد که ضرورت دارد کشاورزان با وسواس بيشتري به آن توجه نمايند.

ما به اتفاق کشاورزان با حضور در مزرعه به جمع آوري ساقه هاي آسيب ديده پرداختيم.

آقاي مهندس رستمي چند نمونه از ساقه هاي آسيب ديده از قارچ هاي بيماريزا را به اتفاق عده اي از کشاورزان از سطح مزرعه جمع آوري نمود.

مهندس طبري چند نفر از کشاورزان را مسوول جمع آوري ساقه هاي آسيب ديده ( اعم از کرم زده و داراي عوامل بيماريزا يا غير عادي) نمود.

بعد از مدتي با جمع اوري اين نمونه ها يک به يک درباره علت وقوع ، چگونگي مديريت مزرعه اي براي کاهش اين خسارات و مبارزه با اين عوامل بين کشاورزان به بحث گذاشته شد.



مهندس رستمي با تاکيد بر سمپاشي بلاست خوشه با يکي از سموم توصيه شده مرحله اوليه بلاست را به کشاورزان نشان داد

مهندس رستمي نکات تازه اي را درنحوه تغذيه برنج و راههاي کاهش اين بيماري مهم بيان نمود

- کاربرد يکجاي کود ازته به همراه کود هاي پتاسه مس تواند موجب تشديد اين بيماري گردد

- مصرف پتاس آلودگي را تخفيف مي دهد ولي مصرف زياد آن در صورتيکه بوته ها مقدار زيادي ازت کسب کرده باشند ، سبب شدت بيماري ميشود .

- بيماري هميشه با افزايش پتاس که مقدار زيادي ازت هم به آن اضافه شده ، شد يد مي شود .علت اين امر را مشا هده نموده اند که جوانه زدن اسپورها در قطره شبنم روي گياهي که مقدار زيادي پتاس دريافت کرده ،تحريک شده است . گيا هچه هاييکه از خزانه هاي خشک به دست مي آيند به بلاست حساس اند .زيرا در سلو لهاي اين نوع گيا هچه ها مقدار سيليس کمتر است .

- ميزان سيليس خاک مي تواند از عوامل کنترل کننده اين بيماري و افزايش مقاومت گياه به قارچ شود.

مرحله اوليه بلاست بصورت لکه هايي گرد و حالت مخملي و برنگ قهوه اي تيره است که در زمان بالا امدن 20 درصد خوشه هاي مزرعه مي توان نسبت به سمپاشي اقدام نمود.

کاهش استفاده از کود هاي نيتروژنه بويژه کود اوره و همچنين استفاده مناسب از کود هاي پتاسه و کود هاي مکمل و ريزمغذي ، مبارزه بموقع با بلاست برگي نقش مهمي در افزايش مقاومت گياه برنج و آسيب پذيري کمتر ان در مقابل قارچ عامل اين بيماري است.

















آقاي رمضان پور اسماعيل کشاورز اين آيش درباره مصرف تيلت و اينکه چرا برخي از کشاورزان از اين نوع سم در اختلاط با سموم بلست استفاده مي کنند سوال کرد.

مهندس رستمي نمونهء داراي بيماري شيت بلايت ( سوختگي غلاف برنج) را به کشاورزان نشان داد و قارچکش تيلت را براي مبارزه با اين بيماري موثر دانست.



علائم بيماري سوختگي غلاف برنج:

لکه هاي بيضوي به رنگ سبزخاکستري است که اين لکه ها وسعت مي يابد. مرکز لکه ها سفيد شده و حاشيه آنها قهوه اي است.روي اين لکه ها اسکلرت قارچ تشکيل مي شود که به سهولت جداشده و مي افتد. درمحيط مرطوب ميسيليوم قارچ به شدت رشد کرده و سطح غلاف برگ را به صورت پوشش سفيد رنگي در بر مي گيرد.

در مزرعه لکه ها معمولا ابتدا وي غلاف برگ ها در نزديک سطح آب مشاهده مي شود و در شرايط مناسب در قسمتهاي بالايي غلاف و حتي روي سطح برگ ايجاد مي گردد.در صورت اتصال اين لکه ها معمولا کل يک برگ خشک يا حتي کليه برگ هاي بوته مي ميرند.

آقاي رستمي نياز به مصرف تيلت را براي مبارزه با اين بيماري در برنج رقم طارم ( بيش از 70 در صد ايش طلنار اختصاص به کشت طارم دارد) ضروري ندانستو لي براي ارقام پرمحصول بايد مواظب اين بيماري بود تا از گسترش آن جلوگيري کرد.

براي مبارز علاوه بر تيلت به نسبت يک ليتر در هکتار مي توان از رورال تي اس به نسبت يک کيلو در هزار و همچنين از بنوميل استفاده نمود.

مهندس طبري در پاسخ آقاي سيد حسين پور در باره سر سفيدي خوشه ها در مراحل اوليه بالا آمدن خوشه سوال کردنند.

ايشان علاوه بر دخيل نمودن عوامل بيماريزا و قارچي در کاهش مقا ومت گياه به اين بيماري، تغذيه تريپس ها ، ساقه خوار ها و سن ها را نيز در بروز اين مشکلات دخيل دانست.

با جستجو در مزرعه نمونه اي سن در حال تغذيه از مايع شيري داخل دانه مشاهده گرديد.

در بازديد از تله هاي فرموني و به دام انداختن پروانه هاي نر ساقه خوار برنج در اين تله ها ، آقاي پور اسماعيل درباره زمان مبارزه با اين افت در مزرعه خود سوال کردند. چگونه کشاورزي مي تواند از زمان مبارزه آگاه شود.؟

مهندس طبري در پاسخ گفت. کشاورز بايد از ميزان بوته هاي الوده به ساقه خوار و درصد ميزان تخم و لارو و شفيره در بازديد مزرعه اي آگاه باشد.

کلا آفت ساقه خوار داراي 4 مرحله در هر نسل شامل پروانه، تخم، لارو و شفيره ميباشد. براي مبارزه با اين آفت شناسائي حساسترين مرحله زندگي آفت براي استفاده از عامل از بين برنده آن بسيار مهم ميباشد.



براي سمپاشي عليه اين افت بايستي زماني که حداکثر لاروهاي ريز (لاروهاي به اندازه دانه برنج) در شاليزار موجود ميباشد، شناسائي کرده و زمان سمپاشي را اعلام کنيم
بهترين زمان مبارزه از طريق بيولوژي آفت و شکار پروانه ها (از طريق فانوس ، تله هاي فرموني ) مشخص ميشود که معمولا طول اين دوره مبارزه در هر نسل 7 روز ميباشد.زمان مناسب مبارزه شيميائي معمولا حدود 14 روز بعد از پيک پوسته (50 % پوسته) در نسل اول و يا مجموع پوسته و شفيره بيشتراز 75 % باشد (در نسلهاي بعدي ) ميباشد

بر اساس فرمول پاتاک:

تعداد ساقه هاي آلوده تعداد کپه هاي آلوده
100 * ----------------------------- * -------------------------------
تعداد کل ساقه ها در بوته هاي آلوده تعداد کل کپه هاي نمونه گيري شده



اگر آلودگي مزرعه درنسل دوم بيش از 2 درصد بود، بايد نسبت به سمپاشي مزرعه اقدام نمود.

اما در هر حالت بايد کرم ها در نسل هاي پايين باشند تا سموم تاثير خود را به جا بگذارند. ما توسط تله هاي فرموني مي توانيم حداکثر زمان پرواز را بدست آوريم تا تخم گذاري پروانه ها را براي بدست آوردن حد اکثر تاثير گذاري بر روي گرم هاي سن اوا و دوم حدس بزنيم

مزرعه ء رقم خزر آقاي سيد حسين پور نمونه کاملي از مشکلات عدم رعايت اصول اوليه زراعت برنج را آشکار مي کند.

مزرعه ئ 5/1 هکتاري ايشان با مشکل بيماري ژيبرلا مواجه است که در بازديد از اين مزرعه خسارت 40 تا 50در صدي اين بيماري بسيار عجيب به نظر مي رسد.

برنج ايشان 60 روزه است و فرصت پنجه دهي دوباره وجود ندارد . مهندس رستمي با بيان مشکلات عديده اين بيماري براي ارقام مختلف برنج و خاصا برنج رقم خزر توصيه کرد براي کاستن از ميزان خسارت نسبت به خشکاندن مزرعه و استفاده از کود پتاسه سريعا اقدام نمايد

اشتباهات آقاي سيد حسين پور:

- تهيه بذر از زمين ناشناخته که از بيماري هاي ان آگاهي نداشت

- عدم مصرف کود هاي پتاسه و ريز مغذي ها در مديريت تغذيه اي زمين

- عدم ضد عفوني بذر

اين بيماري به سادگي قابل کنترل است.

ضد عفوني بذر با يکي از سموم قارچکش مانند بنوميل، کاربندازيم، رورال تي اس و... يکي از ساده ترين روشها ي مبارزه با اين بيماري است.

تهيه بذر از منابع معتبر و شناخته شده نيز در رفع انواع الودگي هاي عوامل بيماريزاي برنج در مزرعه موثر است.

تهيه و تنظيم:

مهندس محمد هادي قدمي




منبع : www.berenge.com

اگر در مورد این مطلب نظری دارید می توانید در این قسمت ارائه نمائید:
نام
ایمیل
نظر لطفا فارسی تایپ کنید :
 
نظرات ارسال شده :

نام : رازقه علي غلامرضائي ایمیل : arazeghe@yahoo.com زمان ارسال :
دو شنبه / /
فعال :

بسيار خوب همه همكاران خصو صا همكاران ترويج خسته نباشيد

نام : داور مداح پناهي اردبيل ایمیل : MADDAH_1346@YAHOO.COM زمان ارسال :
دو شنبه / /
فعال :

اينجانب بعنوان کارشناس ارشد ترويج از فعاليت هاي انجام شده خرسندم .اما استفاده از برخي اطلاحات غلط در گزارش ارائه شده را صحيح نميدانم مثال : شيوه F.F.Sيک شيوه ترويجي ميداني و داخل مزرعه است که نبايد به آن کلاس F.F.S گفت و بهتر است از واژه آموزش گروهي استفاده نمود ، علاوه بران براي اجراي شيوه مدرسه در مزرعه معمولا 4 عمليات در مزرعه بايد اجراشود که بطور خلاصه عبارتند از :گروه بندي کشاورزان در قالب 5 نفر همراه يک نفر تسهيلگر - مشاهده ميداني مزرعه و ياداشت برداري از وضعيت و اتقاقات حاکم برآن - تحليل کشت بوم و ارتباط دادن يادداشت هاي بهمديگر - ارائه نتايج تحليل هاگروهي کشاورزان توسط يک نفر آز آنها.

نام : الهام باقري ایمیل : bagheri_ep@yahoo.com زمان ارسال :
پنج شنبه / /
فعال :

با سلام وخسته نباشيد.
مطالب شما خيلي خوب بود،من کارشناس ارشد گياهپزشکي که همشهري شما و بابلسري هستم ولي در رشت زندگي مي کنم و کلينيک گياهپزشکي دارم،من دنبال عکسهاي پروانه ساقه خوار بودم که متاسفانه چيزي نديدم و همجنين سيکل کامل کرم ساقه خوار برنج که اگر اين تصاوير بود خيلي کامل تر مي شد.

نام : سيداسماعيل سيدحسين پور ایمیل : ? زمان ارسال :
جمعه / /
فعال :

با سلام
محتواي کار را با تنوع بيشتر ارائه دهيد . در طراحي صفحه بيشتر دقت کنيد . از دوستان ديگر استفاده شود. کار فرهنگي و عکس کم بود. بازم بهتون سرم ميزنم

نام : عطش ایمیل : komeil999_110@yahoo.com زمان ارسال :
چهار شنبه / /
فعال :

nasljavan110.blogfa.com
لطفا سر بزنيد. به روز نيستيد . از نكته هاي اخلاقي ، مذهبي ، اعتقادي ، علمي و ... هم بزاريد . تنوع كاروبيشتر كنيد.
از شهداء كشاورز هم حرف بزنيد.

نام : داود بيات ایمیل : info@bayatcars.ir زمان ارسال :
دو شنبه / /
فعال :

کليپ فيلم، مدرسه در مزرعه يا( F.F.S( Farmers Field School روشي نوين در آموزش کشاورزان

http://www.bayatcars.ir/view/7075.aspx

نام : محمد يوسف نوري ایمیل : nooribaharan2008@yahoo.com زمان ارسال :
چهار شنبه / /
فعال :

باسلام و خسته نباشيد خدمت همه اي دست اندرکاران مدرسه اي مزرعه قسميکه بنده در مکتب ساحوي دهاقين در افغانستان استان بدخشان در رشته فعاليت دارم موضوع شما برايم خيلي جالب و اموزنده است اگر در بخش در ختان ميوه بخصوص سيب هم دراين مورد چيزي اضافه گردد بهتر ميشود موفق و کامگار باشيد
نوري بهاران

نام : ندا مقدسي ایمیل : nedanumberone65@yahoo.com زمان ارسال :
جمعه / /
فعال :

سلام خسته نباشيد ببخشيد من ميخوام يه پروژه ترويجي ارائه بدم ميشه بهم کمک کنيد که به چه صورت ارائه بدم؟ ممنون ميشم

نام : روح الله احمدي ایمیل : payghamrohullah@gmail.com زمان ارسال :
جمعه / /
فعال :

من يكي از تسهيلگران در افغانستان هستم واقعا مطالب شما خيلي خوب بود همينطور ما هم پيش ميبريم

نام : محمد اسماعیل ایمیل : ismailaminy@yahoo.com زمان ارسال :
سه شنبه / /
فعال :

بنده از معلومات فوق خیلی سود بردم وخیلی خوش چانس هستم که در اثر جستجو ی زیاد این مطلب را دریافت نمودم وممنون از آقای مهندس محمد هادی قدمی

نام : ? ایمیل : ? زمان ارسال :
دو شنبه / /
فعال :

cheap oakley sunglasses


rayban


jordan shoes


converse shoes


christian louboutin


ray ban


louis vuitton handbags


mlb jerseys


balance shoes


true religion jeans


prada handbags


asicsasics running shoes


bvlgari rings


christian louboutin outlet


jordan 8


jordan shoes


burberry outlet


off-white shoes


coach handbags


cheap ray bans


puma fenty


coach outlet online


ray ban


adidas originals


toms outlet


michael kors outlet clearance


polo ralph


tory burch bags


adidas outlet


michael kors outlet online


supreme


nike huarache


coach outlet online


birkenstock outlet online


coach outlet online


fitflops


air max 90


burberry scarf


nike sb


pandora jewelry


birkenstock sandals


asics


suicoke


flip flops


blackhawks jersey


hollister outlet


kevin durant shoes


prada


pandora jewelry


flops


nike dunks


jordan


timberland pro


kobe 12


cheap rolex watches


louis vuitton


nike blazer shoes


coach factory outlet


air max


coach factory outlet


jordan 4


adidas yeezy 350


adidas outlet


red bottoms


nike outlet store


louboutin


james harden shoes


baseball bats


coach outlet


nike shoes for men


supreme


polo ralph


pandora jewelry


nike free run


van cleef & arpels jewelry


nike outlet


y3 shoes


louboutin shoes


roshe run


louboutin


birkenstock outlet


ray ban outlet


nike shoes


dansko shoes


longchamp


kate spade


stuart weitzman shoes


fila shoes


polo outlet


jordan shoes


timberland boots


nike presto


polo outlet


ray ban


oakley sunglasses


kate spade


louis vuitton handbags


herve leger dresses


tory burch outlet


mcm bags


adidas superstar


ray bans


breguet watches


air jordan


true religion jeans


air jordan


air max


mont blanc pens


manchester united jersey


air jordan shoes


curry shoes


fitflops


bottega veneta


cheap nfl jerseys


nike flip-flops


ray ban sunglasses


mac cosmetics


jordans


coach outlet online


michael kors outlet


air force 1


marc jacobs


coach outlet online


rolex replica watches


adidas outlet


converse shoes


coach outlet


true religion jeans


cheap mlb jerseys


nike outlet


cheap mlb jerseys


polo ralph lauren


hermes outlet


nike cortez


mont blanc


kate spade outlet


flipflops


supra shoes


air max plus


air jordan


wholesale nfl jerseys


balenciaga shoes


supreme uk


oakley sunglasses


jordan 5


longchamp outlet


mizuno running shoes


polo ralph


mishka clothing


harden vol 1


jordans


louis vuitton


nike lunarglide


adidas uk


burberry outlet canada


cheap nba jerseys


flops


light up shoes


cheap nfl jerseys


timberland outlet


stussy hoodie


hermes


louis vuitton


coach outlet online


nike mercurial superfly


jimmy choo shoes


adidas wings


christian louboutin outlet


nike air


adidas stan smith


manolo blahnik


coach handbags


air jordan


mbt shoes


michael kors outlet


soccer jerseys


nike uk


adidas yeezy


flip-flops


tod's shoes


gucci outlet


jordan


true religion


bcbg


coach outlet


balenciaga triple s


nike huarache


adidas nmd


air max


cheap nfl jerseys


breitling watches


michael kors


jordans


adidas flip flops


lebron 15


carnival shoes


audemars piguet


adidas shoes


air jordan 11


nike kyrie 3


air max 1


ray ban


pandora charms


michael kors


louis vuitton outlet


nike tennis


louis vuitton outlet


belstaff jackets


louis vuitton


nike free


jordan 3


vans shoes


christian louboutin


adidas ultra boost


polo ralph lauren


michael kors outlet


giuseppe zanotti shoes


oakley sunglasses wholesale


pandora jewelry


louis vuitton


ralph lauren outlet


coach outlet online


mulberry


dolce and gabbana


cartier jewelry


valentino shoes


swarovski


oakley sunglasses


baseball jerseys


alexander mcqueen shoes


jordan xx9


adidas football boots


pandora jewelry


coach handbags


louboutin


yeezy shoes


pandora charms


rolex watches


longchamp outlet


oakley sunglasses


ray ban sunglasses wholesale


adidas jeremy scott


snapbacks wholesale


tory burch


michael kors taschen


malone souliers shoes


tag heuer watches


tory burch uk


oakley sunglasses


prada bags


air huarache


cheap replica watches


hermes


michael kors handbags


ralph lauren


michael kors handbags


celine outlet


miu miu shoes


swarovski crystal


michael kors handbags


kobe 11


jordan 12


nike shoes


nike shox


kate spade outlet


true religion jeans


nike outlet


coach outlet


adidas slides


oakley sunglasses cheap


polo shirts


christian louboutin


nike free


air max 2018


supreme


air jordan


undefeated shoes


louboutin


coach


oakley vault


adidas outlet store


louis vuitton


new balance sandals


nhl jerseys


air max 270


coach


oakleys


columbia sportswear


balenciaga sandals


prada handbags


flip flops


swarovski jewelry


yeezy 500


hermes bags


birkenstock sandals


under armour outlet


michael kors


prada


oakley sunglasses


louis vuitton outlet


michael kors outlet


salvatore ferragamo


ferragamo shoes


nike air max


louis vuitton outlet


louis vuitton outlet


hermes kelly bag


air max


longchamp


toms outlet


ray ban


coach


givenchy handbags


polo ralph lauren


barcelona jersey


wedding shoes


links of london


nike tn


polo outlet


nike air max


juicy couture


air max 95


ralph lauren uk


pandora charms


nfl jerseys


birkenstock outlet


coach factory outlet


jordan 6


michael kors outlet clearance


ray ban sunglasses


off-white


burberry outlet


louis vuitton


cheap jerseys


cheap rolex watches


michael kors handbags


jordan 1


nike air force


air max 97


ray ban sunglasses


jordan


gucci slides


tory burch outlet


mont blanc


nike uk


nike blazer


kate spade


nike air max


longchamp handbags


coach factory outlet online


louis vuitton outlet


kate spade outlet


pandora jewelry


nike revolution


vans shoes


jordans


louis vuitton handbags


true religion jeans


louis vuitton


air max 2017


ralph lauren


coach outlet online


timberland


michael kors


coach factory online


cheap nhl jerseys


nike outlet


timberland boots


nike free


nfl jerseys


beats by dre


dior handbags


nike epic react flyknit


converse


rolex watches


nike outlet store online


air jordan


ralph lauren


burberry outlet


coach outlet


basketball shoes


louis vuitton


fingerlings monkey


ralph lauren


nike roshe


christian louboutin


puma slides


michael kors outlet


beats by dre headphones


nfl jerseys wholesale


michael kors outlet


vibram fivefingers


new balance


michael kors outlet online


polo ralph lauren


michael kors


ralph lauren


scarpe mbt


asics running shoes


longchamp


supreme outlet


ferragamo


adidas nmd


chenlina20180514

نام : ? ایمیل : ? زمان ارسال :
جمعه / /
فعال :

canada goose uk


kate spade bags


ray ban sunglasse


kate spade handbags


mbt shoes


michael kors handbags


ralph lauren polo


prada outlet


canada goose jackets


nike outlet store


coach outlet


coach factory outlet


ralph lauren


lunette ray ban


polo outlet


ray ban outlet


michael kors outlet


coach outlet online


uggs canada


pandora charms outlet


ray ban sunglasse


kate spade outlet


tory burch outlet online


coach outlet online coach factory outlet


cheap oakley sunglasses


coach factory outlet


ferragamo shoes


cheap nfl jerseys


michael kors outlet


hermes belts


pandora jewelry


michael kors outlet


ugg boots clearance


christian louboutin sale


canada goose uk


pandora charms sale clearance


coach factory outlet


uggs outlet


coach outlet online


coach outlet


gucci outlet


coach outlet


nhl jerseys for sale


louboutin outlet


longchamp outlet


canada goose outlet


giuseppe zanotti outlet


polo ralph lauren


pandora charms


clarks shoes


nike outlet


ugg,uggs,uggs canada


canada goose jackets


ugg boots clearance


louboutin outlet


ugg outlet


moncler outlet


adidas yeezy shoes


kate spade outlet online


ugg boots


birkenstock shoes


coach factory outlet


michael kors handbags sale


longchamp outlet


air jordan shoes


polo ralph lauren outlet


coach outlet


canada goose jackets


fitflops sale clearance


canada goose coats


coach outlet


kate spade outlet


cheap nfl jerseys


valentino outlet store


giuseppe zanotti sneakers


coach factory outlet


fitflops sale clearance


ray ban sunglasses outlet


oakley sunglasses wholesale


michael kors outlet


canada goose jackets


coach outlet


polo outlet


michael kors outlet online


hermes outlet


tory burch outlet stores


true religion outlet online


ray ban sunglasses


polo outlet


canada goose


pandora outlet


valentino outlet


mulberry handbags


pandora outlet


pandora outlet


coach factory outlet


true religion


ultra boost


coach outlet online


pandora outlet


coach outlet


moncler outlet


pandora outlet


cheap ray bans sunglasses


michael kors outlet online


true religion outlet


pandora jewelry


polo ralph lauren outlet


coach outlet online


pandora charms outlet


clarks outlet


coach factory outlet


coach factory outlet


tory burch handbags


jordan shoes


nike kyrie 3


michael kors outlet clearance


ugg boots


true religion jeans


polo ralph lauren


canada goose outlet online


louis vuitton outlet stores


supreme uk


ralph lauren outlet


ralph lauren outlet


polo outlet


ugg boots clearance


coach factory outlet


polo ralph lauren


kate spade handbags


true religion outlet


cheap nfl jerseys


mont blanc outlet


coach outlet


true religion jeans


coach outlet online


michael kors outlet


pandora charms outlet


oakley sunglasses


ugg outlet online clearance


prada outlet online


moncler outlet


polo outlet


rolex watch


pandora charms


canada goose outlet


pandora jewelry


canada goose


michael kors outlet online


michael kors outlet


coach outlet online


ralph lauren outlet


pandora jewelry outlet


nike trainers


pandora charms sale clearance


michael kors outlet clearance


michael kors handbags


coach factory outlet


canada goose outlet store


coach factory outlet


cheap nfl jerseys


fitflops sale


canada goose outlet store


cheap ugg boots


adidas nmd r1


polo ralph lauren


michael kors uk


michael kors outlet


cheap ugg boots


adidas superstar shoes


ralph lauren polo


michael kors handbags clearance


jordan retro shoes


oakley sunglasses wholesale


mont blanc outlet


coach outlet online


cheap nhl jerseys


ray ban sunglasses


coach outlet


louboutin


rolex replica


pandora jewelry


giuseppe zanotti shoes


ralph lauren outlet


ralph lauren


cheap oakley sunglasses


nfl jerseys


ugg boots clearance


nike shoes


pandora charms


pandora outlet


coach outlet store online


cheap uggs


christian louboutin


nike shoes


kate spade outlet online


michael kors


cheap mlb jerseys


true religion outlet store


pandora jewelry


canada goose outlet


supreme clothing


pandora outlet


canada goose outlet store


oakley sunglasses


polo ralph lauren


canada goose uk


lacoste clothing


pandora outlet online


nfl jerseys wholesale


christian louboutin


canada goose jackets


true religion outlet


michael kors outlet online


ugg boots on sale


nike outlet


michael kors outlet clearance


ralph lauren uk


ray ban sunglasses outlet


true religion outlet


ralph lauren sale clearance


true religion jeans sale


nike outlet


coach outlet online store


christian louboutin shoes


canada goose jackets canada


kate spade bags


pandora charms


ugg boots


mulberry handbags


ray ban sunglasse


polo outlet


superdry clothing


ugg boots


polo ralph lauren


gucci outlet online


oakley sunglasses


pandora outlet store


pandora outlet


polo ralph lauren pas cher


louis vuitton


cheap jerseys


michael kors handbags


pandora charms sale clearance


mlb jerseys


mcm handbags


canada goose outlet store


michael kors outlet clearance


adidas outlet online


michael kors handbags


manolo blahnik outlet


coach factory outlet


michael kors outlet


ugg outlet


rolex replica watches


canada goose jackets


ralph lauren polo shirts


christian louboutin shoes


coach factory outlet


oakley sunglasses wholesale


polo ralph lauren outlet


christian louboutin shoes


louis vuitton outlet store


ugg boots clearance


canada goose outlet store


coach factory outlet


kate spade outlet online


polo shirts


mcm bag


manolo blahnik outlet


louis vuitton online shop


cheap jerseys wholesale


kate spade bags


canada goose outlet store


uggs canada


canada goose outlet


ugg outlet


michael kors outlet clearance


ralph lauren outlet


canada goose outlet store


supreme hoodie


ralph lauren outlet


birkenstock sandals


coach outlet


michael kors handbags


coach factory outlet


ralph lauren shirts


ugg boots


fitflops sandals


pandora charms


polo ralph lauren


michael kors outlet online


louis vuitton factory outlet


polo outlet


nike shoes


ray ban outlet


longchamp handbags


michael kors


pandora charms


mlb jerseys wholesale


chenminghui20180518

نام : 123 ایمیل : 123 زمان ارسال :
سه شنبه / /
فعال :

nike air max


yeezy boost 350


jordan 12


stephen curry 5


air max 90


red bottoms


adidas yeezy


air jordan 13


nhl jerseys


burberry


nba jerseys


longchamp


golden goose sneakers


air max 2018


nmd


chrome hearts


pandora jewelry


tory burch outlet


nfl jerseys


kyrie 3


adidas ultra boost


cheap jordans


adidas crazy explosive


fitflops


burberry outlet


james harden shoes


adidas store


balenciaga shoes


converse outlet store


lacoste polo


adidas tubular


rayban sunglasses


pure boost


michael kors handbags


nike polo


hermes handbags


air yeezy


kobe shoes


yeezy boost 350


adidas tubular


caterpillar boots


yeezy


af1


ray ban sunglasses


calvin klein outlet


off white clothing


nike flyknit racer


oakley sunglasses


yeezy boost


lacoste outlet


michael kors outlet online


ysl handbags


air max 270


kobe basketball shoes


kyrie shoes


michael kors


moncler jackets


adidas ultra boost


yeezy 500


off white


off white clothing


asics kayno


links of london


yeezy shoes


cheap oakley sunglasses


longchamp handbags


curry shoes


jordan shoes


tory burch shoes


nike air zoom


cheap jordans


timberland boots


hermes belt


100% real jordans for cheap


adidas zx flux


adidas tubular shadow


lebron soldier 10


michael kors handbags


vapor max


adidas nmd


lebron 15


adidas ultra


adidas yeezy


yeezy boost 350


lebron shoes


longchamp


longchamp handbags


ray ban


hermes belt


yeezy shoes


bape hoodie


birkin bag


nike flyknit racer


louboutin shoes


oakleys sunglasses


jordan retro 12


nike sneakers for women


adidas ultra boost uncaged


lacoste online shop


roshe run


vapormax


nike football boots


yeezy boost 350


ferragamo belts


adidas yeezy


nike dunks


real jordans for sale cheap


curry 5


links of london outlet store


vibram fivefingers


christian louboutin shoes


jordan 13


longchamp outlet


ysl


lebron 14


michael kors outlet


nike air max 2018


kyrie 4


goyard bags


air max


nike polo shirts


kd shoes


cheap oakley sunglasses


moncler outlet


michael kors outlet store


true religion


yeezy 500


adidas stan smith sneakers


adidas outlet online


adidas eqt


damian lillard shoes


kobe sneakers


moncler outlet


ray ban sunglasses


nike free run


tom ford eyewear


nike free


vans shoes


yeezy boost 350


yeezy boost


chrome hearts online


supreme clothing


authentic jordans


goyard handbags


cheap jordans


longchamp bags


moncler jackets


nike air max 90


oakley sunglasses


nike hyperdunk 2017


nike air max


adidas superstars


curry 5


timberland outlet


adidas eqt


nike flyknit


retro jordans


cheap mlb jerseys