برنج
امروز پنج شنبه 3/3/1397
ارسال به دیگران دریافت خبر نامه

کاربر :

Login : ورود







رمز را فراموش کرده ام





Sign up : ثبت نام

0





 
یکشنبه / /

تأثير كود بيولوژيك نيتروكسين در رشد و عملكرد برنج هيبريد بهار 1


نيتروژن يك عنصر ضروري و مهم در زراعت برنج است. مصرف بيش از حد آن نه تنها باعث افزايش محصول نمي‌شود بلكه باعث آلودگي محيط زيست و افزايش نيتروژن به صورت نيترات در آب‌هاي جاري و زيرزميني مي‌شود. امروزه دانشمندان تأكيد ويژه‌اي مبني بر استفاده از تثبيت بيولوژيك نيتروژن در برنامه‌هاي كشاورزي پايدار دارند.

تأثير كود بيولوژيك نيتروكسين در رشد و عملكرد برنج هيبريد بهار 1






هادي خليلي1، مهدي عزيزي2، علي چراتي3 و مجيد بهادري4

1- دانشجوي دانشگاه آزاد اسلامي واحد بجنورد

2- استاديار دانشگاه آزاد اسلامي واحد بجنورد

3- عضو هيئت علمي مركز تحقيقات كشاورزي و منابع طبيعي مازندران

4- كارشناس ارشد زراعت





چكيده :


نيتروژن يك عنصر ضروري و مهم در زراعت برنج است. مصرف بيش از حد آن نه تنها باعث افزايش محصول نمي‌شود بلكه باعث آلودگي محيط زيست و افزايش نيتروژن به صورت نيترات در آب‌هاي جاري و زيرزميني مي‌شود. امروزه دانشمندان تأكيد ويژه‌اي مبني بر استفاده از تثبيت بيولوژيك نيتروژن در برنامه‌هاي كشاورزي پايدار دارند.

با توجه به سطح زير كشت برنج در مناطق شمالي كشور،مصرف متعادل نيتروژن مي‌تواند علاوه بر كاهش آلودگي محيط زيست سبب پايداري توليد برنج در منطقه شمالي شود بنابراين جايگزين نمودن كودهاي بيولوژيك حاوي باكتري‌هاي تثبيت‌كننده نيتروژن به جاي استفاده از كودهاي شيميايي علاوه بر حذف اثر سوء اين كودها مي‌توان با حذف هزينه‌هاي كمتر شرايط بهتري براي رشد گياه برنج تأمين نمودو در عين حال تعادل اكولوژي را حفظ نمود.

در همين راستا به منظور بررسي تأثير كود بيولوژيك حاوي باكتري آزوسپيريلوم و مقادير مختلف نيتروژن بر عملكرد دانه و اجزاي عملكرد برنج (هيبريد بهار 1)، آزمايشي در سال 1386 در يك خا شاليزاري با بافت سبك در شهرستان ساري به صورت كرت‌هاي يك‌بار خرد شده در قالب بلوك‌هاي كامل تصادفي با 3 تكرار اجرا شد. در اين آزمايش تيمار نيتروژن در پنج سطح (صفر، 100 ، 150 ، 200 و 250 كيلوگرم در هكتار اوره) به عنوان اصلي و تيمار ماده بيولوژيك در سه سطح (شاهد، بذرمال و استارتر) به عنوان عامل فرعي مورد مقايسه قرار گرفتند.

تجزيه و تحليل نتايج به دست آمده نشان مي‌دهد كه تأثير تيمارهاي تلقيحي بر تعداد پنجه كل، پنجه بارور و طول خوشه نسبت به تيمار شاهد از اختلاف معني‌دار برخوردار بوده است. همچنين بين روش‌هاي كاربرد كود بيولوژيك نيز ميزان دانه از متوسط 6357 در سطح شاهد به 6898 كيلوگرم در هكتار در روش بذرمال افزايش يافت. نتايج تجزيه واريانس عملكرد دانه نشان دهنده تفاوت معني‌دار تيمارهاي تلقيحي و كودي نسبت به تيمار شاهد بود.

به طوري‌كه مصرف كود بيولوژيك به همراه نيتروژن تا سطح 250 كيلوگرم در هكتار باعث افزايش عملكرد دانه تا 8371 كيلوگرم در هكتار شده است ولي اين مقدار با عملكرد 200 كيلوگرم در هكتار با كود بيولوژيك اختلاف معني‌دار نداشته است كه اين نشان دهنده آن است كه مي‌توان با استفاده از كود بيولوژيك نيتروكسين 50 كيلوگرم در هكتار در مصرف كود نيتروژن‌دار صرفه‌جويي كرد. بنابراين نتيجه گرفته مي‌شود كه با استفاده از كود بيولوژيك نه تنها مي‌توان از مصرف كودهاي نيتروژنه پرهيز نمود بلكه به دليل اثرات متعدد كود بيولوژيك مي‌توان محصول بيشتري توليد نمود و اين در حالي است كه از آلودگي محيط زيست نيز جلوگيري مي‌شود.


كلمات كليدي:

آزوسپيريلوم، ازتوباكتر، كود بيولوژيك، برنج



مقدمه :


برنج يكي از مهم‌ترين محصولات زراعي در جهان است كه غذاي اصلي 40 درصد جمعيت دنيا را تشكيل مي‌دهد. اين محصول دو سوم كالري مورد نياز براي حدود دو ميليارد نفر را در آسيا تأمين مي‌كند و منبع اصلي پروتئين براي جمعين مي‌باشد. جمعيت كنوني جهان بيش از 6 ميليارد نفر بوده كه تا سال 2030 به حدود 8 ميليارد نفر خواهد رسيد. لذا انتظار مي‌رود كه تقاضا براي برنج هر ساله به ميزان 3 درصد افزايش يابد.

از طرفي هم اكنون حدود 150 ميليون هكتار از اراضي دنيا به كشت برنج اختصاص دارد و تحقيقات نشان مي‌دهد كه سالانه 35-10 ميليون هكتار از زمين‌هاي قابل كشت در دنيا از بين مي‌رود. با توجه به اين‌كه 90 درصد شاليزارهاي جهان در قاره آسياست و به همين ميزان 90 درصد برنج توليدي در اين قاره مصرف مي‌گردد. لذا توليد اين محصول در اين قاره از اهميت ويژه‌اي برخوردار است (5). همه اين عوامل سبب شد كه مجمع عمومي سازمان ملل در سال 2002 به فراخوان 44 كشور پاسخ بگويد و سال (2004) را به عنوان سال بين‌المللي برنج اعلام كند. اين نخستين سالي بود كه سازمان ملل آن را به يك محصول كشاورزي اختصاص داد و بيانگر اهميتي است كه سازمان ملل براي اين محصول كشاورزي قائل است.
بنابراين افزايش توليد برنج برابر است با داشتن امنيت غذايي بالا در جوامع در حال توسعه آسيا و هر عاملي كه اين مقدار توليد را كاهش دهد به طور مستقيم روي اين جوامع تأثير گذاشته و باعث نابساماني اقتصادي و فقر در اين جوامع مي‌شود.


يكي از اساسي‌ترين راه‌هاي افزاي توليد برنج مورد نياز، استفاده از مواد تقويت كننده و كاربرد تكنيك‌هاي جديد مي‌باشد. از زمان جنگ جهاني دوم، كاربرد كودهاي شيميايي انقلابي در توليد محصولات زراعي به وجود آورد. افزايش توليد كودهاي تجاري با قيمت كم، مصرف روزافزون آن‌ها را به ويژه در كشورهاي در حال توسعه تشويق كرد. از آن زمان تاكنون از كودهي شيميايي به عنوان ابزاري براي رسيدن حداكثر توليد در واحد سطح استفاده مي‌شود و كشاورزان به طور مداوم در تلاشند تا با رقع كمبود عناصر غذايي خاك و استفاده از مديريت صحيح توليد محصول را به حد بالقوه ژنتيكي نزديك كند. ولي مشكلات اقتصادي ناشي از افزايش رو به رشد هزينه كودهاي شيميايي از يك سو و مسائل زيست محيطي مرتبط با مصرف غير اصولي اين كودها از سوي ديگر، تفكر استفاده از شيوه‌هاي زيستي تثبيت نيتروژن براي تقويت رشد محصولاتي چون غلات را قوت بخشيده است (2).

در دو دهه گذشته طيف گسترده‌اي از باكتري‌هاي خاك در ريزوسفر شناخته شده‌اند، كه مي‌توانند رشد بسياري از گونه‌هاي گياهي مهم از نظر زراعي را بهبود بخشند. اين گروه پراكنده از نظر سيستماتيكي، ريزوباكتري‌هاي تحريك كننده رشد گياهان خوانده مي‌شود (11). در ميان اين باكتري‌ها، آزوسپيريلوم و ازتوباكتر به دليل پراكنش وسيع جغرافيايي، گستردگي دامنه گياهان ميزبان و به ويژه توان برقراري ارتباط همياري با گياهان مهم زراعي مانند برنج، گندم، ذرت، سورگوم و نيشكر توجه بيشتري را به خود جلب كرده و به عنوان يك پتانسيل در تهيه كودهاي بيولوژيك شناخته شده است (14 ، 17 و 23). اگرچه همياري اين باكتري‌ها با ريشه غلات و برخي ديگر از گرامينه‌ها با پيدايش هيچ گرهك مانند همراه نيست، ولي پژوهش‌هاي بسياري نشان مي‌دهد كه حضور باكتري در ريزوسفر و اندوريزوسفر گياهان ميزبان آثار معني‌داري در بهبود شاخص‌هاي رشد گياه و در نتيجه ازدياد محصول پديد مي‌آورد، به گونه‌اي كه رابطه متقابل غلات با آزوسپيريلوم و ازتوباكتر را از حيث آثار مفيد باكتري بر شد گياه، قابل قياس با همزيستي لگوم- ريبوزوم مي‌دانند. پاسخ گياهان به آلودگي با آزوسپيريلوم و ازتوباكتر، بيشتر به صورت افزايش وزن خشك گياه، ازدياد ميزان نيتروژن دانه، افزايش پنجه‌ها و گل آذين‌هاي بارور و شمار سنبله‌ها، افزايش شمار دانه‌هاي هر سنبله و وزن هزار دانه، ازدياد ارتفاع گياه و طول برگ، تسريع در مراحل جوانه زني و گل دهي گزارش شده است (10 ، 19 و 14). جزئيات مكانيسم عمل اين باكتري‌ها براي تقويت رشدگياهان هنوز كاملاً شناخته نشده و مورد بحث است. ولي نتايج بيشتر پژوهش‌ها گوياي آن است كهآزوسپيريلوم و ازتوباكتر با توان تثبيت زيستي نيتروژن، گسترش سطح ريشه، كمك به جذب بهينه آب و عناصر غذايي و توليد هورمون‌هاي رشد و برخي ويتامين‌ها، رشد كيفي و كمي غلاتي چون برنج را تقويت مي‌كند، كه نتيجه آن به صورت افزايش عملكرد نمايان مي‌گردد (12 ، 20 و 22).

به دليل فعاليت مفيد آزوسپيريلوم و ازتوباكتر و نتايج مثبتي كه از تلقيح آن به گياهان مختلف جهان به دست آمده، بررسي تأثير اين باكتري بر ارقانم برنج ضرورت دارد. از اين رو، اين تحقيق با هدف بررسي تأثير جداگانه و تلفيقي كاربرد كودهاي بيولوژيك با كود شيميايي نيتروژنه به منظور حصول حداكثر عملكرد به اجرا درآمد. بدان اميد كه با ارائه اين‌گونه پژوهش‌ها امكان بهره گيري از اين باكتري‌ها به عنوان كود بيولوژيك، به منظور افزايش بازده محصولاتي مانند برنج و نيز كاهش مصرف كودهاي شيميايي و حفظ محيط زيست برآورده گردد.


مواد و روش‌ :


اين تحقيق در سال 1386 در يك مزرعه شاليزاري شخصي با بافت رسي (جدول 1) در شهرستان ساري با عرض جغرافيايي 36 درجه و 37 دقيقه، طول جغرافيايي 53 درجه و 11 دقيقه و با ارتفاع 16 متر از سطح درياي آزاد اجرا شد.


جدول 1- نتايج حاصل از تجزيه خاك منطقه مورد آزمايش در سال 1386 از عمق صفر تا 20 سانتي‌متري



پس از سبك و سنگين كردن بذر با محلول آب و نمك و شستشوي آن به طور كامل با آب معمولي، بذر 24 ساعت در آب قرار داده شد تا رطوبت لازم را جذب كند سپس به مدت 24 ساعت در محلول 2 تا 3 در هزار قارچكش ويتاواكس تيرام به ميزان 2 گرم براي هر كيلوگرم بذر ضدعفوني شد.

در مرحله ضدعفوني بذر با قارچكش 200 سي‌سي كود بيولوژيك حاوي باكتري آزوسپيريلوم و ازتوباكتر اضافه گرديد. در طول 24 ساعت كه بذر در محلول قارچكش و كود بيولوژيك قرار داشت، 3 تا 4 نوبت به هم زده شد تا عمل تلقيح به طور كامل انجام گيرد. در روس استارتر نيز قبل از انتقال نشاء به زمين اصلي، مقدار نيم ليتر كود بيولوژيك نيتروكسين درون ظرفي كه حاوي 10 ليتر آب ريخته شد و به مدت 10 دقيق نشاءها درون ظرف مذكور قرار داشت تا ريشه نشاءها تلقيح شدند.

خزانه‌گيري از بذرها در اواخر ارديبهشت ماه انجام شد. نشاءها تا مرحله 3 تا 4 برگي در خزانه نگه‌داري شدند و در 25 خردادماه به زمين اصلي انتقال يافتند، سپس نشاءها با فاصله 25×25 سانتي‌متر به تعداد 2 بوته در هر كپه در كرت‌هايي به ابعاد 3×6 نشاءكاري شدند.

در اين آزمايش آبياري در طي فصل رشد تا 10 روز قبل از برداشت برنج به روش غرقابي انجام شد. براي مبارزه شيميايي با علف‌هاي هرز، علف‌كش بوتاكلر به غلظت 5/3 ليتر در هكتار سه روز قبل از نشاءكاري مصرف شد. كرت‌ها به مدت 3 روز با آب حاوي علف‌‌كش غرقاب نگه داشته شدند، سپس آب كرت‌ها تخليه و دوباره آبگيري شد. مبارزه دستي با علف هرز (وجين)، طي سه نوبت 25 ، 50 و 80 روز بعد از نشاءكاري انجام شد. براي مبارزه شيميايي با آفت كرم ساقه‌خوار برنج از سم ديازينون (گرانول 10 درصد به ميزان 15 كيلوگرم) در دو نوبت (در مرحله پنجه‌زني و ظهور خوشه) استفاده شد.

اين آزمايش به صورت كرت‌هاي يك بار خرد شده در قالب بلوك‌هاي كامل تصارفي در سه تكرار و با 15 تيمار انجام شد. پس از پياده كردن نقشه طرح براي جلوگيري از ابشويي كود نيتروژنه و عدم انتقال آب داخل هر كرت به كرت‌هاي مجاور، سطح مرزهاي كرت‌ها تا عمق نيم متر با نايلون پوشيده شد.

نيتروژن از منبع اوره به نسبت‌هاي متغير در مراحل كاشت، پنجه‌زني و خوشه رفتن به ترتيب شامل (25 % ، 50 % و 25 % ) مصرف شد. بنابراين در يك روز قبل از نشاءكاري يك چهارم، در اوايل مرحله پنجه‌زني (25 روز بعد از نشاءكاري) يك دوم و در مرحله آغاز رشد زايشي، يعني به هنگام تغيير شكل مريستم خوشه از شكل گنبدي به شكل ستوني (62 روز بعد از نشاءكاري) يك چهارم مقادير صفر، 100 ، 150 ، 200 ، 250 كيلوگرم در هكتار به ترتيب به تيمارهاي اول تا پنجم به دقت به صورت پخش سطحي به خاك اضافه شد. براي تيمار تيمارها مقدار 50 كيلوگرم در هكتار فسفر از منبع سوپر فسفات تريپل و 100 كيلوگرم در هكتار پتاسيم از منبع سولفات پتاسيم به صورت مخلوط با خاك سطحي به زمين اصلي اضافه شد. در اين آزمايش از رقم هيبريد بهار 1 استفاده شد. برنج هيبريد مورد استفاده از مؤسسه بين‌المللي تحقيقات برنج (irri) بود كه از تلاقي tr58025a به عنوان لاين نر عقيم و ir42686r به عنوان لاين اعاده كننده باروري به وجود آمده است كه داراي قابليت پنجه‌زني بالا، ارتفاع بوته نسبتاص بلندي نسبت به ارقام پر محصول است (7).

براي محاسبه تعداد پنجه در واحد سطح، در هر كرت 10 بوته به طور تصادفي انتخاب و تعاد پنجه‌هاي بارور و غير بارور شمارش شدند. همچنين قبل از برداشت محصول در زمان رسيدگي كامل از هر كرت 10 خوشه به طور تصادفي انتخاب شد و با خط‌كش طول خوشه‌ها اندازه‌گيري شد، سپس ميانگين گرفته شد.

براي تعيين عملكرد دانه، پس از كف بر كردن بوته‌هاي موجود در مساحت 1 مترمربع در هر كرت، خرمن‌كوبي و جدا كردن دانه‌ها از اندام هوايي، دانه‌ها در دماي 70 درجه سلسيوس در آون خشك شدند و بعد از توزين عملكرد دانه در واحد سطح بر اساس رطوبت 14 درصد محاسبه شد.

براي انجام تجزيه واريانس و مقايسه ميانگين‌ها از نرم‌ افزار mstat c ، براي رسم كردن نمودارها از نرم افزار excel و براي مقايسه ميانگين‌ها از آزمون دانكن استفاده شد.


نتايج و بحث :


تعداد كل پنجه :

نتايج حاصل از تجزيه واريانس (جدول 2) نشان مي‌دهد كه مقادير كود نيتروژنه و نيز تلفيح با كود بيولوژيك بر صفت تعداد پنجه در سطح احتمال 1% تأثير معني‌داري داشته كه بيشترين مقدار (73/28) در سطح كودي 250 كيلوگرم در هكتار به دست آمد و پايين‌ترين درصد پنجه در تيمار اول (شاهد) مشاهده شد.


نيتروژن به واسطه تأثير بر هورمون جيبرلين از فاكتورهاي مؤثر در پنجه‌زني غلات محسوب مي‌شود. پس از افزودن نيتروژن ميزان جيبرلين و اسيد آبسزيك كاملاً و با سرعت در جهت مخالف يكديگر تغيير مي‌كنند. اثرات نيتروژن بر ميزان جيبرلين احتمالاً غير مستقيم است. كاهش در ميزان جيبرلين كه هنگام قطع نيتروژن رخ مي‌دهد به طور غير مستقيم به كاهش سيتوكنين در ريشه‌هاست كه در نتيجه آن رشد بخش‌هاي انتهايي، شاخه‌ها و برگ‌هاي جوان كه محل عمده ساخت جيبرلين هستند كاهش مي‌يابد (21). برادنيت و ميكلسن (13) نيز اظهار كردند كه با افزايش مقدار نيتروژن در هكتار، تعداد پنجه در واحد سطح و همچنين تعداد پنجه‌هاي بارور افزايش مي‌يابد. نتايج مشابهي نيز توسط فاگادا و داتا (15) گزارش شده است.


همچنين در بين روش‌هاي استفاده از كود بيولوژيك نيتروكسين روش بذرمال بيشترين تعداد پنجه را موجب شد ولي روش استارتر اختلاف معني‌داري را نشان نداد و در يك گروه قرار گرفت (01/0 p < ). هر چند اثر متقابل كود نيتروژنه در كود بيولوژيك معني‌دار نشده بود اما مقايسه گروهي ميانگين‌ها نشان داد كه بيشترين تعداد پنجه در تيمار چهاردهم علاوه بر افزايش نيتروژن در دسترس به دليل تثبيت (روش بذرمال) ديده شد (شكل 1).


علاوه بر افزايش نيتروژن در دسترس به دليل تثبيت نيتروژن توسط آنزيم آزوسپيريلوم و ازتوباكتر، دليل افزايش تعداد پنجه در اثر تلقيح با باكتري را مي‌توان به عوامل ديگري مانند سنتز هورمون‌هاي رشد و فراهمي آب و مواد غذايي به دليل تغيير فيزيولوژي ريشه و گستردگي سيستم ريشه‌اس توسط اين باكتري‌ها نسبت داد.


مطالعات جانستون و جفكات (18) نيز مؤيد آن است كه پنجه‌زني در غلات تحت تأثير عوامل هورموني مي‌باشد و سيتوكينين سبب افزايش پنجه مي‌گردد، زيرا اين هورمون براي تقسيم سلولي جوانه‌هاي پنجه ضروري است. بنابراين كود بيولوژيك حاوي باكتري‌هاي ازتوباكتر و آزوسپيريلوم به عنوان توليد كننده‌هاي هورمون سيتوكينين مي‌تواند نقش شاياني در افزايش تعداد پنجه داشته باشد.



تعداد پنجه بارور در واحد سطح :

عملكرد دانه در غلات تا حد زيادي به پنجه‌هاي بارور هر گياه بستگي دارد و همبستگي مثبتي بين تعداد پنجه و عملكرد وجود دارد (16). نتايج جدول 2 نشان مي‌دهد كه مقادير كود نيتروژنه و روش‌هاي مختلف كاربرد كود بيولوژيك بر روي تعداد پنجه بارور در كپه در سطح 1% اثر معني‌دار داشت. مقايسه ميانگين‌ها نشان داد كه مقدار 250 كيلوگرم كود نيتروژنه در هكتار باعث بيشترين پنجه در كپه مي‌شود و همچنين روش بذرمال داراي بيشترين مقدار اين صفت (69/22) و عدم استفاده از كود بيولوژيك (شاهد) با 99/18 كمترين مقدار اين صفت را دارا بود.

اثرات متقابل كود نيتروژنه در كود بيولوژيك عليرغم عدم معني‌دار بودن نشان داد كه مقدار 250 كيلوگرم كود نيتروژنه به همراه روش بذرمال (n4b2) بيشترين تعداد پنجه بارور را موجب مي‌شود (شكل 2).

بر اساس نتايج به دست آمده از جدول 5 پنجه بارور همبستگي مثبت و معني‌داري با عملكرد نشان مي‌دهد و بيشترين همبستگي مثبت را با شاخص سطح برگ (**625/0= r ) و همبستگي منفي را با تعداد دانه پر در خوشه دارد (103/0- = r ) صدرزاده (4) گزارش كرد كه مصرف مقادير صفر، 30 ، 60 ، 90 و 120 كيلوگرم در هكتار كود نيتروژنه در مرحله نشاءكاري موجب افزايش معني‌دار تعداد خوشه در واحد سطح برنج رقم خزر شد (به ترتيب 190 ، 211 ، 2401 ، 248 و 281 عدد خوشه)، با توجه به نتايج اين آزمايش نيز مي‌توان، به اهميت و تأثير مقدار كود نيتروژن مصرفي بر تشكيل پنجه‌هاي بارور كه منشاء خوشه‌ها مي‌باشند، پي برد.

برخي پژوهندگان معتقدند تأثير هورموني القا شده در گياه به وسيله آزوسپيريلوم و ازتوباكتر، مستقيماً باعث تغييرات مشخص در مرفولوژي ساقه، نظير افزايش پنجه‌زني و تعداد پنجه‌هاي بارور مي‌شوند (23). نتايج به دست آمده مطابق با نتايج مصطفوي راد و طهماسبي سروستاني (6)؛ فاجريا و باليگار (16) و كوهن و همكاران (14) در مقادير كود نيتروژنه و تلقيح با آزوسپيريلوم و ازتوباكتر بود.


تعداد پنجه نابارور در واحد سطح :

نتايج به دست آمده از تجزيه واريانس نشان داد كه تلقيح باكتري آزوسپيريلوم و ازتوباكتر تأثير معني‌داري را (01/0 p < ) بر تعداد پنجه‌هاي نابارور در واحد سطح دارد. بالاترين پنجه‌هاي نابارور در واحد سطح در تيمار سوم (روش بذرمال) ديده شد كه به طور معني‌داري بالاتر از ساير تيمارها بود. تجزيه آماري و مقايسه ميانگين داده‌هاي آزمايش در تيمارهاي مختلف كود نيتروژنه، اختلاف معني‌داري را با شاهد نشان نمي‌دهد.

بنابراين مصرف كود نيتروژن بر تعداد پنجه‌هاي نابارور تأثيري نداشت. بيشترين تعداد پنجه‌هاي نابارور (33/4) در سطح كودي 200 كيلوگرم نيتروژن در هكتار و تلقيح گياه به روش استارتر مشاهده شد و كمترين تعداد پنجه‌هاي نابارور (13/1) در سطح كودي 150 كيلوگرم و كاربرد ماده بيولوژيك به روش بذرمال ديده شد اگرچه اثرات متقابل كود نيتروژنه در تلقيح با آزوسپيريلوم و ازتوباكتر بر اين صفت از لحاظ آماري اثر معني‌داري نداشت. به نظر مي‌رسد تأثير هورموني القا شده در گياه به وسيله كود بيولوژيك، باعث تغييرات در مرفولوژي ساقه و افزايش پنجه‌زني در اوايل رشد گرديد اما در زمان تشكيل آغازي‌هاي خوشه با عوامل نامساعد مانند عدم رسيدن نور و مواد غذايي كافي به پنجه‌هاي پايين برخورد كرده و باعث افزايش درصد پنجه‌هاي نابارور شد.


جدول 2- تجزيه واريانس تعداد كل پنجه، تعداد پنجه بارور، تعداد پنجه نابارور، طول خوشه و عملكرد دانه


* و ** به ترتيب در سطح 5 % و 1% معني‌دار و اعداد بدون علامت غير معني‌دار هستند.

جدول 3- مقايسه ميانگين تعداد كل پنجه، تعداد پنجه بارور، تعداد پنجه نابارور، طول خوشه و عملكرد دانه


در هر ستون حروف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معني‌دار بين ميانگين‌هاست (بر اساس آزمون چند دامنه‌اي دانكن)


n1 ، n2 ، n3، n4 ، n5 : مقادير كود نيتروژنه به ترتيب در سطوح صفر، 100 ، 150 ، 200 و 250 كيلوگرم اوره در هكتار.


b1 ، b2 ، b3 : سطوح به كارگيري ماده بيولوژيك به ترتيب شاهد، بذرمال و استارتر.
جدول 4- مقايسه گروهي تعداد پنجه، تعداد پنجه بارور، تعداد پنجه‌هاي نابارور، طول خوشه و عملكرد دانه


در هر ستون حروف مشابه نشان دهنده عدم وجود اختلاف معني‌دار بين ميانگين‌هاست (بر اساس آزمون چند دامنه‌اي دانكن).


جدول 5- همبستگي تعداد پنجه، تعداد پنجه بارور، تعداد پنجه نابارور، طول خوشه و عملكرد دانه

طول خوشه :


نتايج حاصل از جدول 2 نشان داد كه طول خوشه در اين آزمايش تنها تحت تأثير عامل كود بيولوژيك قرار مي‌گيرد. در بين روش‌هاي مختلف كاربرد كود بيولوژيك روش استارتر (b3) موجب بيشترين افزايش طول خوشه شد (42/28). بر اساس نتايج به دست آمده طول خوشه در بين اجزاي عملكرد بيشترين همبستگي مثبت را با تعداد دانه در خوشه (**558/0 = r ) نشان مي‌دهد.

نتايج مطالعه نوذري (8) بر روي هيبريد h178 برخلاف اين آزمايش نشان داد كه اين صفت تحت تأثير مقادير كود نيتروژنه قرار مي‌گيرد به طوري‌كه بيشترين مقدار آن (52/28) در سطح 175 كيلوگرم نيتروژن در هكتار به دست آمد. كوهن و همكاران (14) نيز نشان دادند كه پاسخ گياهان به آزوسپيريلوم موجب افزايش طول خوشه مي‌ود كه به نظر مي‌رسد به دليل افزايش جذب مواد معدني، توليد هورمون‌ها و ماكرومولكول‌ها است.


شكل 1- اثرات متقابل كود نيتروژنه و كود بيولوژيك بر تعداد پنجه بر اساس آزمون دانكن در سطح احتمال 5 درصد

شكل 2- اثرات متقابل كود نيتروژنه و كود بيولوژيك بر تعداد پنجه بارور بر اساس آزمون دانكن در سطح احتمال 5 درصد شكل 3- اثرات متقابل كود نيتروژنه و كود بيولوژيك بر تعداد پنجه بارور بر اساس آزمون دانكن در سطح احتمال 5 درصد

شكل 4- اثرات متقابل كود نيتروژنه و كود بيولوژيك بر تعداد پنجه بارور بر اساس آزمون دانكن در سطح احتمال 5 درصد



علمكرد دانه :

زماني كه صحبت از صفات كمي مي‌شود مهم‌ترين عامل در اين رابطه عملكرد گياه است. عوامل متعددي مي‌توانند بر روي عملكرد تأثير داشته باشند كه مهم‌ترين اين عوامل شرايط محيطي و نوع تغذيه مي‌باشند. در صورتي كه هماهنگي ميان مواد غذايي نباشد افزايش مواد غذايي نه تنها باعث بهبود عملكرد نمي‌شود بلكه باعث كاهش عملكرد مي‌شود (3). نتايج حاصل از تجزيه واريانس نشان داد كه مقادير كود نيتروژنه روي عملكرد در سطح آماري يك درصد اثر معني‌داري دارند. جدول مقايسه ميانگين داده‌هاي آزمايش بر مبناي آزمون چندا دامنه‌اي دانكن (جدول 3) نشان داد كه تيمار پنجم (سطح كودي 250 كيلوگرم در هكتار) در كلاس a قرار گرفت. ضمن اين‌كه با تيمار چهارم (200 كيلوگرم در هكتار) در يك گروه قرار گرفت. ساير تيمارها در گروه دوم قرار گرفتند (شكل 4). همچنين در ميان صفات مورد مطالعه تعداد پنجه بيشترين همبستگي مثبت معني‌دار را با عملكرد داشتند (جدول 5).



با افزابش مصرف نيتروژن از 150 به 200 كيلوگرم در هكتار، عملكرد دانه 26 درصد افزايش يافت. از آن‌جايي كه مصرف كود نيتروژن بر فعل و انفعالات بيوشيميايي، فتوسنتز، افزايش طول دوره رويشي، تعداد پنجه و اجزاي عملكرد دانه مؤثر است به نظر مي‌آيد تأثير آن بر عملكرد دانه بديهي است.



نتايج آزمايش حاكي است كه نياز نيتروژني گياه در سطح 200 كيلوگرم در هكتار تأمين شده و افزايش مصرف نيتروژن تأثير معني‌داري بر عملكرد دانه نداشته است. با توجه يه نتايج مي‌توان چنين استنباط كرد كه افزايش مصرف نيتروژن تا حدي كه مقدار آن در خاك براي رفع نياز گياه طي مراحل رشد و نمو كافي باشد باعث افزايش عملكرد دانه مي‌شود و مقادير بيشتر آن تأثير معني‌داري بر عملكرد اقتصادي نخواهد داشت. فاجريا و باليگار (16) نيز گزارش دادند كه عملكرد برنج و اجزاي عملكرد آن با مقادير كود نيتروژنه رابطه معني‌داري دارد. آن‌ها متوسط حداكثر عملكرد دانه را در سطح كودي 171 كيلوگرم نيتروژن خالص در هكتار به دست آوردند. سينگ و هكاران (25) اين مقدار را 150 تا 200 كيلوگرم در هكتار در فيليپين توصيه كردند.


نحوي و همكاران (7) بيشترين مقدار عملكرد دانه (4069 كيلوگرم در هكتار) را در سطح كودي 175 كيلوگرمدر برنج هيبريد grh1 به دست آوردند. يافته‌هاي نوذري (8) بر روي برنج هيبريد h178 نشان داد كه افزايش كود نيتروژنه به ميزان 125 كيلوگرم در هكتار باعث افزايش عملكرد دانه شده (4285 كيلوگرم در هكتار) و تيمارهاي 75 و 125 كيلوگرم نيتروژن در هكتار از نظر اين صفت در يك گروه قرار گرفتند. براي حصول مقدار قابل قبول عملكرد دانه وي سطح 75 كيلوگرم را مقرون به صرفه دانست و همچنين كاهش عملكرد دانه را در سطح كودي بالاتر اين‌گونه توجيه كرد كه شايد در كاهش عملكرد در سطوح كودي بالاتر از 125 كيلوگرم نيتروژن در هكتار به علت كاهش فتوسنتز برگ‌هاي پايين و به علت سايه‌اندازي باشد كه فعاليت فيزيولوژيك ريشه را كاهش داده و اين امر سبب كاهش فعاليت فتوسنتزي برگ‌ها مي‌شود. در نتيجه در طي اين عمل مقدار شيره پروردهايي كه در طول دوره پر شدن دانه به خوشه مي‌رسد كاهش يافته و عملكرد كمتر مي‌شود.

در اين آزمايش در تيمار كود بيولوژيك ميزان دانه از متوسط 6357 در سطح شاهد به 6898 كيلوگرم در هكتار در روش بذرمال افزايش يافت. به طوري‌كه مصرف كود بيولوژيك به همراه نيتروژن تا سطح 250 كيلوگرم در هكتار باعث افزايش عملكرد دانه تا 8371 كيلوگرم در هكتار شده است ولي اين مقدار با عملكرد 200 كيلوگرم در هكتار با كود بيولوژيك اختلاف معني‌داري نداشته است كه اين نشان دهنده آن است كه مي‌توان با استفاده از كود بيولوژيك نيتروسكين 50 كيلوگرم در هكتار در مصرف كود نيتروژن‌دار صرفه‌جويي كرد و اين در حالي است كه از آلودگي محيط زيست نيز جلوگيري مي‌شود (جدول 4).

اين تفاوت‌ها نشان مي‌دهد كه باكتري‌هاي تثبيت كننده نيتروژن توانسته‌اند شرايط مطلوب‌تري را نسبت به ساير تيمارها تأمين نمايد. هر چند اين موضوع مشخص مي‌سازد كه كودهاي بيولوژيك به تنهايي نمي‌تواند جايگزين كودهاي شيميايي شوندبه طوري‌كه ساير محققين نيز به اين مسأله اذعان دارند كه كودهاي بيولوژيك در برخي موارد جايگزينو در اكثر موارد به شكل مكمل، مي‌توانند تضمين كننده پايداري سيستم‌هاي كشاورزي باشد و كودهاي شيميايي نيز همچنان به عنوان جزئي لازم در كشاورزي پايدار مد نظر قرار خواهند گرفت (1).

تيلك و همكاران (26) افزايش عملكرد دانه در اثر تلقيح توأم بذر با باكتري‌هاي كروكوكوم و آزوسپيريلوم برازيلنس را مشاهده نمودند. ترشح هورمون‌هاي تحريك كننده رشد مانند اكسين‌ها و جيبرلين‌ها توسط آزوسپيريلوم برازيلنس، همچنين ترشح اكسين‌ها، جيبرلين‌ها و سيتوكينين‌ها به وسيله ازتوباكتر كروكوكوم (22) به علت همياري‌هاي مورد استفاده داراي قابليت توليد هورمون‌هاي محرك رشد مي‌باشند، بنابراين چنين به نظر مي‌رسد كه احتمالاً همين ساز وكار در افزايش عملكرد مؤثر بوده است. البته نمي‌توان قابليت تثبيت زيستي نيتروژون و محلول كردن فسفر خاك توسط اين باكتري‌ها را در افزايش عملكرد ناديده گرفت.



منابع مورد استفاده :


1- اسدي رحماني، ه و ع. فلاح. 1380. ضرورت توليد و ترويج كودها بيولوژيك محرك رشد گياه. مجموعه مقالات ضرورت توليد صنعتي كودهاي بيولوژيك

2- دشتي، م.، ا. لكزيان و ح. حيدري شريف آباد. 1382. از باكتري‌هاي تثبيت كننده نيتروژن راهكاري مناسب جهت آلودگي آب و خاك. خلاصه مقالات سومين همايش ملي توسعه كاربرد مواد بيولوژيك و استفاده بهينه از كود و سم در كشاورزي.

3- سيادت، س. ع.، ق. فتحي، س. صادق‌زاده حمايتي و م. بيرانوند. 1383. مطالعه تأثير تاريخ كاشت روي عملكرد و اجزاي عملكرد شلتوك سه رقم برنج. مجله علوم كشاورزي ايران. جلد 35. شماره 1. صفحات 227-234.

4- صدرزاده، س. م. 1381. بررسي كود نيتروژنه و پتاسيم بر عملكرد،اجزاي عملكرد و شاخص رشد برنج رقم خزر. پايان‌نامه كارشناسي ارشد زراعت. دانشكده علوم كشاورزي، دانشگاه گيلان.

5- عليزاده، م. ع.، و ح. ر. عيسوند. 1384. برنج در مصر. مؤسسه تحقيقات محصولات زراعي- برنامه تحقيق و توسعه برنج. 537 صفحه.

6- مصطفوي راد، م. و ز. طهماسبي سروستاني. 1382. ارزيابي اثرات كود نيتروژنه بر عملكرد، اجزاء عملكرد و انتقال مجدد ماده خشك در سه پنوتيپ برنج. مجله علوم كشاورزي و منابع طبيعي گرگان. سال دهم. شماره دوم. صفحات 31-21.

7- نحوري، م. و، م. اله قلي پور، م. قربانپور و ح. مهرگان. 1384. تأثير فاصله كاشت و مقادير كود نتروژن در برنج هيبريد (grh1). مجله پژوهش و سازندگي. جلد 17. شماره 66. صفحات 38-33.

8- نوذري، ش. 1380. بررسي اثرات سطوح مختلف ازت و تراكم‌هاي مختلف بوته بر عملكرد و اجزاي عملكرد برنج هيبريد (h178). پايان‌نامه كارشناسي ارشد دانشكده كشاورزي، دانشگاه گيلان. 107 صفحه.

9- هاشمي دزفولي، ا.، ع. كوچكي، و م. بنايان اول. 1374. افزايش عملكرد زراعي. انتشارات جهاد دانشگاهي مشهد. 287 صفحه.
10- arsac, j. f., c. lamothe., d. mulard and j. fages. 1990. growth enhancement of maize though azospirillum inoculation : effect of plant genotype and bacterial concentration. agronomie 10: 649-654.

11- bashan, y., and g. holguin. 1997. azospirillum-plant relationships: environmental and physiological advances (1990-1996). can. j. microbiol . 43: 103-121.

12- bashan, y., h. levanony and g. mitiju. 1989. chang in proton efflux of intact wheat root induced by a. brasilense cd. can. j. microbiol. 35: 691-697.

13- broadbent, f. e., and d. s. mikkelsen. 1968. influence of placement on uptake of tagged nitrogen by rice. agron. j. 60: 674-678.

14- cohen, e., y. okon., j. kigel, i. nur and y. henis. 1980. increase in dry weight and total nitrogen content in zea mays and seraria italica associated with nitrogen- fixing azospirillum. plant physiol. 66: 746-749.

15- fagade, s. o., and s. k. datta. 1971. leaf area index, tillering capacity, and grain yield of tropical rice as affected by plant density and nirtogen level. agron. j. 63: 503-506.

16- fageria, n. k., and v. c. baligar. 2001. low land rice response to nitrogen fertilization. soil. science plant annual. 32(1&9): 1405-1429.

17- fulchirri, m., and l. frioni. 1994. azospirillum inoculation on maize: effect on yield in a field experiment in central argentina. soil biol biochem. 26: 921-923.

18- johnston, g. f. s., and b. jeffcoat. 1977. effects of some growth regulation on tiller bud elongation in creals. new phytol. 97: 239-245.

19- kapulnik, y., r. gafny., and y. okon. 1985. efeect of azospirillum spp. inoculation on root development and no3- uptake in wheat in hydroponic system. can. j. bot. 63: 627-631.

20- manske, g. b., a. luttgerr., r. k. behl., p. g. vlek., and m. cimmt. 2000. enhancement of mycorhiza (vam) infection, nutrient efficiency and plant growth by azotobacter chrooccum in wheat. plant breeding. 13: 78-83.

21- marschner, h. 1995. mineral nutrition of higher plants. 2nd ed. academic press, london, u. k.

22- martinz-toledo, m. v., j. gonzalez-lopez., t. de la rubia and j. moreno. 1988. effect of inoclation with a. chroococum on nitrogenase activity of zea mays. roots grown in agricultural soil under asepatic and non-sterile conditions. biol. fertil. soil. 6: 170-173.

22- meshram. s. u., and s. t. shende. 1982. response of maize to azotobacter chroococcum. plant and soil. 69: 265-273.

23- platriquin, d. g., j. dobereiner and k. jain 1983. sites and processes of association between diazotrophs and grasses. can. j. microbiol. 29: 900-915.

24- rai, s. n., and a. c. gaur. 1988. characterization of azospirillum spp, and effect of azotobacterization in presence of fertilizer nitrogen in the yield of wheat. indian soc. soi. sci. 33: 424-426.

25- singh, u., j. k. ladha, e. g. castillo, g. punzalan, a. triol-parder, and m. duqueza. 1996. genotypic. field crops pesearch, 58: 35-53.

26- tilak, k. v. b. r., and et al. 1982. azospirillum brasilense and azotobacter chroococcum inoculum effect of maize and sorghum. soil biol. biochem. 14: 417-418.

27- yang, j., j. zhang, z. wang, l. liu, and q. zhu. 2003. post anthesis water deficits enhnce grain filling in tow- line hybrid rice. crop sciece. 43: 2099-2108.



منبع : www.berenge.com

اگر در مورد این مطلب نظری دارید می توانید در این قسمت ارائه نمائید:
نام
ایمیل
نظر لطفا فارسی تایپ کنید :
 
نظرات ارسال شده :

نام : 123 ایمیل : 132 زمان ارسال :
سه شنبه / /
فعال :

nike air max


yeezy boost 350


jordan 12


stephen curry 5


air max 90


red bottoms


adidas yeezy


air jordan 13


nhl jerseys


burberry


nba jerseys


longchamp


golden goose sneakers


air max 2018


nmd


chrome hearts


pandora jewelry


tory burch outlet


nfl jerseys


kyrie 3


adidas ultra boost


cheap jordans


adidas crazy explosive


fitflops


burberry outlet


james harden shoes


adidas store


balenciaga shoes


converse outlet store


lacoste polo


adidas tubular


rayban sunglasses


pure boost


michael kors handbags


nike polo


hermes handbags


air yeezy


kobe shoes


yeezy boost 350


adidas tubular


caterpillar boots


yeezy


af1


ray ban sunglasses


calvin klein outlet


off white clothing


nike flyknit racer


oakley sunglasses


yeezy boost


lacoste outlet


michael kors outlet online


ysl handbags


air max 270


kobe basketball shoes


kyrie shoes


michael kors


moncler jackets


adidas ultra boost


yeezy 500


off white


off white clothing


asics kayno


links of london


yeezy shoes


cheap oakley sunglasses


longchamp handbags


curry shoes


jordan shoes


tory burch shoes


nike air zoom


cheap jordans


timberland boots


hermes belt


100% real jordans for cheap


adidas zx flux


adidas tubular shadow


lebron soldier 10


michael kors handbags


vapor max


adidas nmd


lebron 15


adidas ultra


adidas yeezy


yeezy boost 350


lebron shoes


longchamp


longchamp handbags


ray ban


hermes belt


yeezy shoes


bape hoodie


birkin bag


nike flyknit racer


louboutin shoes


oakleys sunglasses


jordan retro 12


nike sneakers for women


adidas ultra boost uncaged


lacoste online shop


roshe run


vapormax


nike football boots


yeezy boost 350


ferragamo belts


adidas yeezy


nike dunks


real jordans for sale cheap


curry 5


links of london outlet store


vibram fivefingers


christian louboutin shoes


jordan 13


longchamp outlet


ysl


lebron 14


michael kors outlet


nike air max 2018


kyrie 4


goyard bags


air max


nike polo shirts


kd shoes


cheap oakley sunglasses


moncler outlet


michael kors outlet store


true religion


yeezy 500


adidas stan smith sneakers


adidas outlet online


adidas eqt


damian lillard shoes


kobe sneakers


moncler outlet


ray ban sunglasses


nike free run


tom ford eyewear


nike free


vans shoes


yeezy boost 350


yeezy boost


chrome hearts online


supreme clothing


authentic jordans


goyard handbags


cheap jordans


longchamp bags


moncler jackets


nike air max 90


oakley sunglasses


nike hyperdunk 2017


nike air max


adidas superstars


curry 5


timberland outlet


adidas eqt


nike flyknit


retro jordans


cheap mlb jerseys


nmd


asics running shoes


vans shoes


nike roshe run


lebron james shoes


paul george shoes


adidas nmd r1


balenciaga


goyard


adidas nmd


air presto


yeezy boost


balenciaga


michael kors uk


golden goose sneakers


birkin bag


nike air huarache


pandora bracelet


tom ford sunglasses


yeezy shoes


adidas superstar shoes


kevin durant shoes


gucci belt


dior sunglasses


michael kors outlet


true religion jeans


curry 4


oakley sunglasses


paul george shoes


ray ban sunglasses outlet


nike air max 90


yeezy boost


kobe 11


jordan 6


tory burch shoes


john wall shoes


fitflops sale clearance


adidas iniki


nike dunk shoes


nike roshe one


jordan 11


yeezy shoes


converse outlet


adidas nmd


oakley sunglasses


lebron 15


moncler jackets


longchamp bags


nike max


air force 1


fenty puma


ferragamo belt


ray ban sunglasses


nike air zoom


russell westbrook shoes


michael kors handbags


nike flyknit


yeezys


nike lebron soldier 11


pandora charms


jordan retro 6


kobe shoes


adidas nmd


balenciaga shoes


kobe 9


http://www.kobeshoes.uk


nike mercurial


michael kors outlet


yeezy boost 350


longchamp longchamps


reebok shoes


calvin klein outlet online


christian louboutin


new england patriots jersey


roshe shoes


ray ban aviator sunglasses


vans outlet


kobe 11


nike air max 270


ray ban sunglasses


links of london


ferragamo belt


michael jordan shoes


hermes birkin


yeezy boost 350


stephen curry shoes


reebok outlet


adidas stan smith


yeezy boost 350 v2


basketball shoes


lacoste outlet


nike sneakers for men


yeezy boost 350


nike zoom


adidas yeezy


michael kors outlet


gucci belts


moncler jacket


wholesale ray ban sunglasses


hogan outlet


mlb jerseys


yeezy boost 350 v2


chrome hearts online


kobe byrant shoes


adidas gazelle


dior glasses


michael kors outlet online


nike air force 1


adidas outlet


chrome hearts


oakley store


hogan outlet online


hermes belt


nike air huarache


supreme hoodie


curry 4


nike huarache


iniki


pandora jewelry


pandora charms


longchamp bags


chrome hearts


yeezy boost 500


yeezy boost 350 v2


retro jordans


ferragamo belts


russell westbrook shoes


michael kors outlet


nike outlet


nike air force 1


golden goose


yeezy boost 350 v2


nike cortez


adidas nmd runner


stephen curry 5


off white hoodie


nike basketball shoes


adidas yeezy


yeezy boost 350 v2


nike shoes


michael kors outlet


http://www.kobebasketballshoes.us.com


nike roshe


kate spade handbags


lebron 13


louboutin shoes uk


adidas tubular shadow


yeezy boost 350


adidas tubular


air force 1


nike roshe


yeezy boost 350


cheap nba jerseys


yeezy 700


oakley sunglasses for men


westbrook shoes


adidas superstar


patriots jersey


michael kors outlet online


yeezy boost


nike foamposite


nike sneakers


air jordan 4


links of london sale


nike outlet store online shopping


nike zoom


tom ford eyewear


jordan retro


nike air force


cheap basketball shoes


air max 90


converse outlet


true religion


van cleef


golden goose


jordan 4


longchamp handbags


red bottom shoes


converse shoes


yeezy boost


cheap jordans


asics shoes


nike huarache


yeezy boost 350 v2


moncler jackets


kyrie shoes


longchamp


prada sunglasses


yeezy boost 700


jordan shoes


ray ban sunglasses


adidas nmd


harden shoes


falcons jersey


nike lebron soldier 10


nike roshe


nike zoom running shoe


prada glasses


zx flux


adidas eqt support


goyard bags


lebron soldier 11


nike air max


curry 4 shoes


adidas tubular


air jordan


goyard handbags


adidas outlet


longchamp bags


nike cortez men


nike hyperdunk


jordan shoes


oakley sunglasses


longchamp outlet


golden goose


ray ban


nike huarache


balenciaga shoes


yeezy shoes


cheap oakley sunglasses


derrick rose shoes


balenciaga sneakers


adidas yeezy boost


balenciaga triple s


adidas shoes


nike huarache


Kanye West shoes


nike air force


ray ban


kyrie irving shoes


bape hoodie


ultra boost


nike air max 2017


adidas stan smith


adidas stan smith shoes


nike air huarache


yeezy boost 350 v2


goyard handbags


adidas superstar


tom ford sunglasses


true religion outlet


cat boots


adidas pure boost


kobe shoes


adidas online shop


golden goose outlet


crazy explosive


yeezy boost


kobe 9


michael kors factory outlet


kobe basketball shoes


adidas ultra boost


nike shoes for men


yeezy


jordan 11 retro


atlanta falcons jersey


vibram five fingers


cheap jordans


michael kors handbags


100% real jordans for cheap


nike air presto


nike running shoes


basketball shoes


kyrie 4


yeezy shoes


nmd


birkin bag


van cleef arpels


asics gel kayano


yeezy


yeezys


air jordans


hermes belts for men


cheap nfl jerseys







آرشیو :



تماس با ما :   info@berenge.com
استفاده از اطلاعات سایت با ذکر منبع ( و لینک مربوط به اطلاعات ) بلامانع است
سایت برنج    www.berenge.com