برنج
امروز دو شنبه 15/9/1400
ارسال به دیگران دریافت خبر نامه

کاربر :

Login : ورود







رمز را فراموش کرده ام





Sign up : ثبت نام

0





 
دو شنبه / /

مطالعه همبستگي صفات و تجزيه عليت عملکرد در ژنوتيپ هاي برنج (Oryza sativa L.)


در سال 1384 به منظور تعيين همبستگي صفات و اجزاء عملکرد در ژنوتيپ هاي برنج و تعيين سهم آن دسته از صفات که بيشترين تأثير را بر عملکرد دانه دارند و همچنين بررسي اثر مستقيم و غيرمستقيم بين عملکرد با اجزاء آن در برنج آزمايشي با 8 لاين و رقم برنج در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي در منطقه آمل از استان مازندران اجرا گرديد.




مطالعه همبستگي صفات و تجزيه عليت عملکرد در ژنوتيپ هاي برنج (oryza sativa l.)


سعيد بخشي پور1، علي گزانچيان2، علي محدثي3، حسين رحيم سروش4 و مجيد نحوي4

1- دانش آموخته کارشناسي ارشد زرايعت، دانشگاه آزاد اسلامي واحد بجنورد

2- عضو هيات علمي مرکز تحقيقات کشاورزي و منابع طبيعي خراسان رضوي

3- کارشناس ارشد ايستگاه تحقيقات برنج تنکابن

4- عضو هيات علمي موسسه تحقيقات برنج کشور (رشت)


چکيده :

در سال 1384 به منظور تعيين همبستگي صفات و اجزاء عملکرد در ژنوتيپ هاي برنج و تعيين سهم آن دسته از صفات که بيشترين تأثير را بر عملکرد دانه دارند و همچنين بررسي اثر مستقيم و غيرمستقيم بين عملکرد با اجزاء آن در برنج آزمايشي با 8 لاين و رقم برنج در قالب طرح بلوک هاي کامل تصادفي در منطقه آمل از استان مازندران اجرا گرديد. در اين بررسي عملکرد دانه همبستگي ژنوتيپي و فنوتيپي مثبت و معني داري با صفات وزن خوشه (81/0 و 55/0)، تعداد دانه پر در خوشه (79/0 و 55/0) و طول خوشه (78/0 و 59/0) نشان داد. به منظور تعيين سهم آن دسته از صفات که بيشترين تأثير را بر عملکرد دارند از تجزيه رگرسيون گام به گام استفاده شد. تجزيه عليت دانه نيز نشان داد که بيشترين اثر مستقيم را به ترتيب صفات وزن خوشه و تعداد دانه پر در خوشه (71/0 و 64/0) بر عملکرد دارند. نتايج اين بررسي حاکي از آن است که صفاتي مانند تعداد دانه پر و وزن خوشه را مي توان به عنوان معيارهايي براي انتخاب در جهت بهبود عملکرد دانه معرفي کرد.

کلمات کليدي :
برنج، عملکرد، همبستگي، رگرسيون، تجزيه عليت.


مقدمه :

شناخت صفات موثر بر توليد و عملکرد برنج مي تواند در برنامه هاي اصلاحي برنج و مديريت مزرعه کاربرد داشته با شد. تعيين مهم ترين صفات و اجزاء عملکرد در برنج و همبستگي آنها سبب مي شود تا برنامه هاي دو رگ گيري و به نژادي هدفمند گرديده به طوري که با صرف هزينه هاي کمتر امکان تهيه ارقام پر محصول و جديد با سرعت بيشتري فراهم شود. هدف از انجام اين بررسي يافتن نحوه ارتباط صفات مختلف با يکديگر و با عملکرد دانه، همچنين تعيين آن دسته از صفاتي که بيشترين تأثير را بر عملکرد دانه برنج دارند صورت گرفت تا معيارهاي انتخاب جهت بهبود عملکرد در شرايط منطقه به دست آيد.


مواد و روش ها :

اين آزمايش با تعداد 7 لاين اميد بخش و رقم شيرودي در موسسه تحقيقات برنج آمل در سال زراعي 1384 در قالب طرح بلوک کامل تصادفي با 4 تکرار مورد بررسي قرار گرفت. در طول دوره رشد و همچنين پس از برداشت صفات موردنظر اندازه گيري شد. براي اندازه گيري صفات از داخل واحد آزمايشي 5 بوته انتخاب و کليه صفات مورد بررسي بر روي همين 5 بوته اندازه گيري گرديد. سپس ميانگين مشاهدات براي هر صفت در هر کرت انجام تجزيه هاي آماري مورد استفاده قرار گرفت. بررسي ضرايب همبستگي ژنوتيپي و فنوتيپي با استفاده از فرمول هاي مربوط محاسبه گرديد. رگرسيوني گام به گام با نرم افزار sas و تجزيه مسير با نرم افزار path صورت گرفت.


نتايج و بحث :

بررسي مقادير ضرايب همبستگي ژنوتيپي و فنوتيپي بين صفات مورد مطالعه در ژنوتيپ هاي برنج (جدول1) نشان مي دهد که صفاتي مانند تعداد دانه پر، مساحت برگ پرچم، وزن خوشه و طول خوشه همبستگي مثبت و معني داري را با عملکرد دارند. همبستگي مثبت اين صفات با عملکرد در تحقيقات محققاتي نظير ردي و راماچاند اريا (1990)، باپو و ساندارپاندين (1992) و داش و همکاران (1996) و صفار حميدي (1376) بيان شد. بر اساس نتايج حاصل از رگرسيون گام به گام صفات وزن خوشه، تعداد پنجه کل و تعداد دانه پر به ترتيب وارد مدل شدند و به عنوان متغيرهاي وابسته مقابل عملکرد قرار گرفتند.

نتايج حاصل از تجزيه عليت (جدول2) صفات وزن خوشه و تعداد دانه پر را بدليل همبستگي مثبت و معني دار با عملکرد و اثرات مستقيم بالا و زياد بودن اثرات غيرمستقيم صفات ديگر از طريق اين دو صفت بر عملکرد، به عنوان معيار گزينش جهت بهبود عملکرد دانه مطرح کرد.

و اين صفات مي توانند به عنوان معياري براي انتخاب در جهت افزايش عملکرد ارقام و لاين هاي پرمحصول برنج مورد استفاده قرار گيرد. محققان زيادي در بررسي هاي خود با استفاده از تجزيه عليت از اين صفات به عنوان صفات تاثيرگذار بر عملکرد نام بردند که سميعي و حسن (1994) و مهتر و همکاران (1996) از جمله اين محققان مي باشند. در مجموع اين تحقيق با يافتن ارتباط خصوصيات مهم زراعي با يکديگر و با عملکرد و تعيين صفاتي که سهم موثري بر عملکرد دارند، همچنين روابط علت و معلولي صفات از طريق تجزيه عليت و تفکيک ضرايب همبستگي ژنوتيپي آنها با عملکرد دانه به اثرات مستقيم و غيرمستقيم، که در نتيجه آن صفاتي که مي توانند به عنوان معيار گزينش جهت بهبود عملکرد مطرح باشند، شناسايي شده و اهداف طرح برآورده گرديده است.


جدول1- مقادير با ضرايب همبستگي ژنوتيپي (rg) و فنوتيپي (rp) صفات برنج














* و ** به ترتيب معني دار در سطح احتمال 5 و 1 درصد


جدول 2- اثرات مستقيم و غيرمستقيم ژنوتيپي صفات بر عملکرد دانه در تجزيه عليت


















* اثرات مستقيم صفات بر عملکرد با خط در زير آن مشخص شده است.


منابع :


1- صفار حميدي، ک. 1376. بررسي تنوع ژنتيکي در توده هاي بومي برنج گيلان. پايان نامه کارشناسي ارشد. دانشگاه آزاد اسلامي واحد اردبيل.

2- bapu, j.r.k. and g.soundarapandian. 1992. genotypic association and path analysis in f3 generation of rice crosses. madras agricultural journal. 79:11, 619-623.

3- dash, s.k.,j.singh, m.tripathy. and d.mishra 1996. association of quantitative traits and path analysis in medium land rice. environment and ecology. 14: 1,99-102.

4- mehetre, s.s., p.a. patil, c.r. mahajan and r.b. shinde. 1996. variability, heritability, character association and genetic divergence studies in m2 generation of gamma irradiated upland paddy. crop research hisar. 12:155-161.

5. reddy, c.d.r. and d.ramachandraiah. 1990. genorypic, correlation of component o f yield in parents and their f2s in rice. oryza journal of agricular research. 3:136-140.

6. samie, a.e. and r.k.hassan. 1994. correlation and path analysis of some yield attributes in rice varieties. annal of agricultural science, moshtohor. 32:1157-1166.
investigation of traits correlations and path analysis of grain yield in rice (oryza sativa l.)
saeid bakhshipoor1, ali gazanchian2, ali mohadesso3, hosein rahimsouroush4 and majid nahvi4

1. faclty of agriculture, bojnourd azad university, bojnord, iran

2. agricultural and natural resources research center of khorassan, nashhad, iran

3. iran rice research institute, mazandaran, tonokabon, iran

4. research instructor of rice research institute, rasht, iran

abstract

in order to determine the most important traits that affecting grain yield of rice, a field experiment was conducted in 2005 at amol of mazandaran. in this rxperiment 8 lines and cultivar were compared in a randomized complete block design with four replication. grain yield was positively correlated with panicle weight, number of filled grains and panicle length. according to the regression analysis panicle weight and number of filled grains were the most effective traits for selection of high yielding cultivars. path analysis showed that panicle weight and number of filled grains was the most direct effect on grain yield. on the basis of these result, it is suggested that criteria such as panicle weight and number of filled grains could be considered as effective criteria for selecting towards grain yield improvement in rice.

key words: rice, yield, correlation, regression, path analysis.



منبع : www.berenge.com

اگر در مورد این مطلب نظری دارید می توانید در این قسمت ارائه نمائید:
نام
ایمیل
نظر لطفا فارسی تایپ کنید :
 
نظرات ارسال شده :

نام : فرامرز ایمیل : ? زمان ارسال :
دو شنبه / /
فعال :

اوريزا ساتيوا يعني چي

نام : فرهاد بيات ایمیل : f.bayat46@yahoo.com زمان ارسال :
شنبه / /
فعال :

سلام،لطفـا متن کامل اين مقاله برام بفرستين.
f.bayat46@yahoo.com






آرشیو :



تماس با ما :   info@berenge.com
استفاده از اطلاعات سایت با ذکر منبع ( و لینک مربوط به اطلاعات ) بلامانع است
سایت برنج    www.berenge.com